Ankara ili Mamak ilçesi Kızılca, Ortaköy ve Nenek mahallelerinde bulunan bazı taşınmazların bağlantı yollarına isabet eden kısmının, bölgede planlanan sosyal konut projesi için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına dair karar, klasik kamulaştırmadan farklı bir tabloyu gündeme getirir: taşınmazın tamamı değil, yalnızca bir kısmı alınmaktadır. Kısmi kamulaştırma, malikin elinde kalan bölüm bakımından çoğu zaman asıl tartışmayı doğurur.
Kısmi Kamulaştırmanın Görünmeyen Etkisi
Bir taşınmazdan yol güzergâhına isabet eden şeridin alınması, geriye kalan alanın değerini birçok yönden etkileyebilir:
- Parselin geometrisi bozularak yapılaşmaya elverişsiz hâle gelmesi
- Yola cephenin değişmesi veya ulaşım imkânının fiilen zorlaşması
- Kalan alanın imar mevzuatındaki asgari ifraz koşullarını karşılayamaması
- Tarımsal kullanımda sulama hattı ya da geçiş imkânının kesilmesi
Bu etkiler bedele yansıtılmadığında, malik yalnızca alınan metrekarenin karşılığını almış olur; oysa asıl kayıp kalan kısımdadır.
Kalan Kısma İlişkin Talepler
Kamulaştırma sonrası kalan bölümün değerinde meydana gelen azalma ayrıca talep edilebilir. Kalan kısım kullanılamaz hâle gelmişse, tamamının kamulaştırılmasının istenmesi de gündeme gelebilir. Her iki talep de kendiliğinden dikkate alınmaz; dosyaya açıkça ve teknik veriyle sunulmalıdır. Bu nedenle harita mühendisi veya değerleme uzmanı desteğiyle hazırlanan bir teknik açıklama, bilirkişi incelemesinde belirleyici olabilir.
Sosyal Konut Projelerinde Kamu Yararı Tartışması
İdari yargıda açılacak iptal davasında, projenin kamu yararı taşıdığı genellikle tartışma dışıdır; asıl inceleme aceleliğin gerekçesi ve güzergâh seçiminin zorunluluğu üzerinde yoğunlaşır. Aynı bağlantıyı sağlayacak alternatif bir güzergâhın mevcut olduğu, seçilen hattın gereğinden fazla özel mülkiyeti kapsadığı ya da plan değişikliği ile kapsamın genişletildiği yönündeki iddialar somut belgeye dayandırılmalıdır.
Süreci Yönetirken Dikkat Edilecekler
- Tapu kaydı, çap ve imar durum belgesini kamulaştırma öncesi hâliyle temin edin.
- Fiili el atma öncesinde taşınmazın tarihli fotoğraf ve ölçüm kayıtlarını oluşturun.
- Bloke edilen bedeli çekmenin dosyadaki itiraz hakkınıza etkisini önceden değerlendirin.
- Kamulaştırmasız fiili el atma iddiası doğuran durumlarda ayrı hukuki yolu gözden kaçırmayın.
Birden Fazla Malik Bulunan Parseller
Hisseli taşınmazlarda her paydaş kendi payı oranında hak sahibidir ve tebligatlar ayrı ayrı yapılmalıdır. Bir paydaşın anlaşması, diğerlerinin bedel itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Paydaşlar arasında ortak bir teknik rapor hazırlanması hem maliyeti düşürür hem de savunmayı güçlendirir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; kısmi kamulaştırmada sonuç parselin fiili durumuna göre değiştiğinden, kendi taşınmazınız için ayrıntılı bir inceleme yaptırmanız uygun olur.