11218 karar sayısıyla yayımlanan düzenleme, 154 kV Tarsus-Karahan Br.N.–Tarsus OSB enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü eliyle acele kamulaştırılmasını konu alır. Bu yazı, kararın iptali tartışmasından çok, sürecin malik açısından asıl ekonomik sonucu doğuran bedel boyutuna odaklanmaktadır.
Enerji İletim Hatlarında Bedelin Belirlenme Mantığı
Yüksek gerilim hatlarında idare çoğunlukla tam mülkiyeti değil, direk tabanları için sınırlı bir alanı ve iletkenlerin geçtiği koridor için irtifak hakkını kamulaştırır. Bedel de buna göre iki katmanlı hesaplanır: doğrudan işgal edilen alanın karşılığı ile koridor nedeniyle taşınmazın kalan kısmında oluşan değer kaybı. İkinci kalem, uygulamada en çok eksik değerlendirilen ve en çok itiraza konu olan başlıktır.
Uzlaşma Aşamasını Boş Geçmemek
Kamulaştırma sürecinde idare, dava öncesinde malikle anlaşma görüşmesi yapmakla yükümlüdür. Bu görüşme bir formalite gibi görünse de, sunulan belgeler dosyaya girdiği için sonraki aşamayı da etkiler. Görüşmeye giderken şunları hazır etmek gerekir:
- Taşınmazın güncel tapu kaydı, çap ve varsa imar durumu
- Aynı bölgedeki gerçek satışlara ilişkin resmi kayıtlar
- Dikili ağaç, bağ-bahçe ve yapı unsurlarının sayım tutanağı
- Sulama, yol ve elektrik altyapısına erişimi gösteren belgeler
Değer Kaybını Somutlaştıran Argümanlar
Koridor altında kalan alanda yapılaşma ve bazı tarımsal kullanımların sınırlanması, taşınmazın bütününün değerini düşürebilir. Bu iddianın soyut kalmaması için parselin bölünme biçimi, kalan kısmın geometrisi, makineli tarıma elverişliliği ve pazarlanabilirliği ölçülebilir verilerle anlatılmalıdır. Sadece hattın geçtiğini söylemek, bilirkişi raporunu değiştirmeye çoğu zaman yetmez.
Rapora İtiraz Ederken Yapılan Hata
Bilirkişi raporuna genel ifadelerle itiraz edilmesi sonuç doğurmaz. Etkili itiraz, raporun hangi verisinin hangi belgeyle çeliştiğini tek tek gösterir: kullanılan emsalin nitelik farkı, verim katsayısının bölge gerçeğiyle uyumsuzluğu, ağaç yaşının yanlış kabulü gibi. İtiraz süresi kısadır ve süresinde yapılmayan itiraz, sonraki aşamada aynı etkiyi göstermez.
Süreç Boyunca Tutulması Gereken Kayıt
- El koyma öncesi ve sonrası tarihli görüntü kaydı
- İnşaat çalışmaları sırasında oluşan ek zararların anlık tespiti
- Tüm tebligat ve yazışmaların tarih sırasıyla dosyalanması
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; parselin konumu ve hattın geçiş biçimi sonucu belirgin şekilde değiştirdiğinden, kendi dosyanız için ayrı bir hukuki değerlendirme almanız önerilir.