1128 sayılı Karar, 154 kV Greeneco JES 5 TM-AGE DGKÇS TM enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasını konu alır. Yüksek gerilim iletim hatlarında tartışma çoğunlukla bedelin varlığı üzerinde değil, kısıtlamanın taşınmaza verdiği zararın ne ölçüde hesaba katıldığı üzerinde yoğunlaşır. Bu rehber, ispat ve delil hazırlığına odaklanır.
İrtifak Kısıtının Somut Karşılığı
Hat koridoru altında kalan alanda yapılaşma yasağı, belirli yükseklikte ağaç yetiştirme sınırı ve bazı tarımsal faaliyetlerde kısıtlama doğar. Bu kısıtlar süreklidir ve taşınmazın gelecekteki kullanım seçeneklerini de daraltır. Bedel hesabında yalnızca hattın kapladığı yüzölçümüne bakılması, kısıtın taşınmazın bütününe yayılan etkisini görünmez kılar; itiraz tam olarak bu noktada kurulmalıdır.
Direk Yeri ile Koridor Ayrımı
Uygulamada iki farklı kalem vardır: direk temellerinin oturduğu alan için mülkiyet kamulaştırması, iletkenlerin geçtiği koridor için irtifak hakkı. Bu iki kalemin tek bir hesapla geçiştirilmesi eksik bedelin en yaygın nedenidir. Projedeki direk sayısı, direk yerlerinin taşınmaz üzerindeki konumu ve koridor genişliği teknik projeden okunabilir; bu belgenin dosyaya getirtilmesi istenmelidir.
Delil Hazırlığı: Neyi, Ne Zaman Belgelemeli?
- Keşiften önce: Taşınmazın mevcut kullanımını (ekili ürün, bahçe, otlak, yapı) tarihli fotoğraf ve mümkünse tespit tutanağıyla kayıt altına alın.
- İmar ve plan durumu: Belediye veya ilgili idareden alınacak imar durum belgesi, arsa niteliğindeki taşınmazlarda bedeli belirgin biçimde etkiler.
- Gelir verileri: Tarımsal gelir yöntemiyle hesap yapılan dosyalarda ürün deseni, verim ve fiyat verilerinin resmî kaynaklardan alınması gerekir; çevredeki farklı ürün deseninin esas alınması itiraz konusudur.
- Emsal: Yakın dönemli ve benzer nitelikli satışlara ilişkin resmî kayıtlar, soyut piyasa iddiasından daha etkilidir.
Bilirkişi Raporuna Etkili İtiraz
- Raporda hangi hesap yönteminin kullanıldığını ve taşınmazın niteliğine (arsa/arazi) uygun olup olmadığını belirleyin.
- Kısıtlamanın kalıcı olduğu hâlde geçici zarar gibi değerlendirilip değerlendirilmediğini kontrol edin.
- Koridor dışında kalan alanda oluşan değer kaybının hesaba katılıp katılmadığını sorgulayın.
- İtirazınızı süresinde ve kalem kalem yazın; genel itirazlar ek inceleme kararı doğurmayabilir.
Delilin keşif öncesinde hazırlanmış olması, sonradan yapılacak tüm itirazların gücünü belirler. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; taşınmazınızın niteliği, hat güzergâhındaki konumu ve dosyadaki teknik proje incelenmeden hesap tartışması yürütülemeyeceğinden, keşif tarihinden önce hukukî ve teknik destek almanız önerilir.