3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nun kooperatiflerde uygulanmasına ilişkin tebliğde yapılan değişiklik (Tebliğ No: 2007/1), kooperatif yönetim ve denetim organlarında görev alanların bildirim ödevini yakından ilgilendirir. Bu ödev, ticari bir formalite değil, ihmali halinde kişisel sonuç doğuran bir yükümlülüktür.
Bildirim Yükümlülüğü Kimi Kapsar
Yükümlülük, kooperatifin kendisine değil, orada belirli sıfatlarla görev alan gerçek kişilere yöneliktir. Yönetim kurulu üyeliği, denetçilik ve kooperatifi temsile yetkili konumlar bakımından değerlendirme yapılırken, kişinin unvanı değil fiilen kullandığı yetki esas alınır. Görevi vekâleten veya geçici olarak yürütenlerin durumu tereddüt yaratır; bu tereddüt, göreve başlamadan önce çözülmelidir.
Bildirimin Zamanı ve Yenilenmesi
Bildirim, göreve başlama ile bağlantılı bir başlangıç anına ve kanunda gösterilen dönemlerde yenilenme düzenine tabidir. Ayrıca mal varlığında önemli değişiklik meydana gelmesi de ek bildirim gerektirebilir. Uygulamada en sık yapılan hata, ilk bildirimin verilmesiyle ödevin tamamen sona erdiğinin sanılmasıdır. Görev süresi devam ettiği sürece ödev de canlı kalır.
Bildirimin Gizliliği ve İncelenmesi
Mal bildirimleri, herkese açık belgeler değildir; kanunda gösterilen merciler dışında kullanılması ve açıklanması ayrı bir sorumluluk doğurur. Bu nedenle kooperatif içinde bildirimlerin dolaşıma sokulması, ortaklar arasında paylaşılması ya da genel kurulda okunması ciddi risk taşır. Bildirimi teslim alan birimin muhafaza düzeni de bu çerçevede kurulmalıdır.
İhmalin ve Gerçeğe Aykırılığın Sonuçları
- Süresinde bildirimde bulunmamak başlı başına yaptırıma bağlanmıştır.
- Gerçeğe aykırı bildirim, ihmalden ayrı ve daha ağır bir değerlendirmeye tabidir.
- Kaynağı açıklanamayan mal varlığı artışı, ayrıca soruşturma konusu yapılabilir.
- Sorumluluk kişiseldir; kooperatif tüzel kişiliğine yüklenerek savuşturulamaz.
Göreve Başlarken İzlenecek Sıra
- Göreve başlama tarihini yönetim kurulu kararıyla belgeleyin.
- Bildirim formunu, dayanak belgeleriyle birlikte hazırlayıp bir nüshasını saklayın.
- Teslim tarihini gösteren kaydı kişisel dosyanızda tutun.
- Görev değişikliklerinde ödevin devam edip etmediğini yeniden değerlendirin.
Bu metin genel bilgilendirme içindir. Kooperatifin türü, görevin niteliği ve somut olayın özellikleri sonucu değiştirebileceğinden, bildirim yükümlülüğü tartışmalı görünüyorsa görev kabul edilmeden önce hukuki görüş almak isabetli olacaktır.