Jeotermal kaynaktan elektrik üretimi, tek bir izne değil birbirini takip eden bir izin zincirine dayanır. Kaynak arama ve işletme ruhsatı, alan tahsisi, çevresel değerlendirme ve elektrik piyasası lisansı ayrı süreçlerdir. Zincirin bir halkasındaki eksiklik, yatırımın ilerleyen aşamasında tüm faaliyeti durdurabilir.
Kaynak Hakkı ile Üretim Hakkı Farklıdır
Jeotermal kaynağın aranması ve işletilmesine ilişkin ruhsat, kaynağı kullanma yetkisi verir; bu yetki kendiliğinden elektrik üretme hakkını doğurmaz. Elektrik üretimi için piyasa mevzuatı uyarınca ayrıca lisans alınması gerekir. Yatırımcıların sıkça düştüğü hata, ruhsat alındıktan sonra üretim izninin "formalite" sayılmasıdır.
İzin Zincirinin Halkaları
- Arama ve işletme ruhsatının alınması, ruhsat yükümlülüklerinin süresinde yerine getirilmesi
- Kullanılacak alanın tahsisi ile mülkiyet ve irtifak sorunlarının çözülmesi
- Çevresel etki değerlendirmesi sürecinin tamamlanması
- Şebekeye bağlantı ve üretim lisansı işlemleri
- İşletme dönemi boyunca ölçüm, bildirim ve denetim yükümlülükleri
En Sık Görülen İptal Sebepleri
- Ruhsat süresi içinde öngörülen faaliyetin gerçekleştirilmemesi
- Reenjeksiyon ve akışkan yönetimine ilişkin taahhütlerin ihlali
- Alan tahsisinde tarım arazisi veya koruma statüsünün göz ardı edilmesi
- Yerel halk ve üreticiler tarafından açılan davalarda çevresel gerekçelerin kabul edilmesi
Komşu Parsel ve Çevre Uyuşmazlıkları
Jeotermal tesisler bakımından uyuşmazlık çoğu kez tesis ile idare arasında değil, tesis ile çevredeki tarımsal üretici arasında doğar. Akışkan sızıntısı, koku ve toprak etkisi iddiaları hem idari yargıda izin iptali hem de adli yargıda tazminat talebi doğurabilir. Bu ikili risk nedeniyle işletmecinin ölçüm kayıtlarını düzenli ve bağımsız biçimde tutması, savunmanın en güçlü unsuru hâline gelir.
İzin İptal Edilirse Yatırımcının Yolu
İdarenin ruhsat veya lisans iptali işlemine karşı idari yargıda dava açılabilir; ancak asıl kritik konu, davanın yanında yürütmenin durdurulması talebinin gerekçelendirilmesidir. Faaliyetin durması hâlinde doğacak zararın somut verilerle ortaya konulması, bu talebin değerlendirilmesinde belirleyici olur.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; jeotermal yatırımlarda izin dosyaları teknik rapor ve haritalarla birlikte incelendiğinden, somut projeniz için ayrı bir hukuki değerlendirme yapılması gerekir.