Ölçü ve ölçü aletleri tip onayı, bir cihazın seri üretim öncesinde ilgili teknik şartları karşılayıp karşılamadığının belgelenmesidir. Ticari işlemlerde kullanılan terazi, sayaç, akaryakıt pompası gibi cihazlarda tip onayı olmadan yapılan satış hem idari yaptırım hem de ticari uyuşmazlık doğurur.
Tip Onayı ile Muayeneyi Karıştırmayın
Uygulamadaki en yaygın kavram karışıklığı budur. Tip onayı cihaz modelini/tasarımını ilgilendirir ve üretici ya da ithalatçı tarafından alınır. Muayene ve damgalama ise piyasaya sunulan tekil cihazın periyodik olarak kontrolüdür ve kullanıcıyı bağlar. Tip onayı bulunan bir cihazın süresi geçmiş damgayla kullanılması ayrı bir aykırılıktır.
Başvuru Dosyasında Sık Görülen Eksikler
- Teknik dosyada cihazın ölçüm aralığı ve doğruluk sınıfının açıkça belirtilmemesi
- Yazılım içeren cihazlarda yazılım sürümünün ve değiştirilemezliğinin gösterilmemesi
- Deney raporlarının, kabul edilen bir laboratuvar tarafından düzenlenmemiş olması
- İthal cihazlarda yabancı belgenin tercümesi ve karşılık gelen ulusal şartlarla eşleştirilmemesi
- Model ailesi içindeki varyantların dosyada tek tek tanımlanmaması
Denetim ve Yaptırım Aşaması
Piyasa gözetimi sırasında uygunsuzluk tespit edilirse; cihazın piyasaya arzının durdurulması, toplatılması veya idari para cezası gündeme gelebilir. Burada kritik nokta, tutanağın düzenlendiği anda itiraz kaydının tutanağa yazdırılmasıdır. Sonradan ileri sürülen teknik savunmalar, tutanakta karşı beyan bulunmadığı gerekçesiyle zayıflayabilir.
İtirazda Doğru Merci Sorunu
Bu alandaki yaptırımlarda hak kaybının en sık sebebi, başvurunun yanlış mercie yapılmasıdır. İdari para cezalarına karşı gidilecek yargı kolu, cezanın dayanağını oluşturan düzenlemeye ve cezanın niteliğine göre değişebilir; idari yargı ile sulh ceza yolu arasındaki ayrım her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru, süre işlemeye devam ettiği için çoğu zaman esasa girilmeden sonuçsuz kalır.
Yapılacaklar sırası
- Tebliğ tarihini tutanak/zarf üzerinden kesinleştirin.
- Kararın dayandığı hükmü ve isnat edilen fiili ayrı ayrı yazın.
- Cihazın kalibrasyon ve bakım geçmişini tarih sırasıyla derleyin.
- Başvuru merciini, karar metnindeki başvuru yolu bilgisiyle karşılaştırarak teyit edin.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Cihaz tipi, kullanım amacı ve tespit edilen aykırılığın türü sonucu doğrudan etkiler; ceza tebliğ edildiyse süre kısıtlı olduğundan dosyanın vakit kaybetmeden incelenmesi önerilir.