Tanıklık, kural olarak yerine getirilmesi zorunlu bir yurttaşlık ödevidir. Ancak bu ödev, tanığın kendi cebinden karşılayacağı bir yüke dönüşmemelidir. Bu nedenle her yıl açıklanan tarifelerle, tanığa ödenecek kaybedilen zaman karşılığı ile yol ve konaklama giderlerinin çerçevesi belirlenir. Uygulamada bu hakkın en sık kaybedilme nedeni, tarifenin yetersizliği değil talebin hiç ileri sürülmemesidir.
Ödemenin İki Ayrı Kalemi
Tarife kapsamında yapılan ödeme tek kalem değildir. Bir yanda tanığın işinden ve gücünden kalmasının karşılığı, diğer yanda duruşmaya gelmek için fiilen yaptığı yol ve zorunlu kalınan konaklama gideri bulunur. İkinci kalem belgeye dayandığı ölçüde tam karşılanabilir; bu yüzden bilet, yakıt fişi ve konaklama faturasının saklanması gerekir.
Talep Ne Zaman ve Nasıl İleri Sürülür
- Talebi duruşma günü, henüz salondayken sözlü olarak dile getirin; beyanınız tutanağa geçsin.
- Belgeleriniz varsa aynı oturumda dosyaya sunun.
- Uzak yerden geldiyseniz gelinen mesafeyi ve ulaşım biçimini tutanakta belirtin.
- Ödemenin hangi hesaba yapılacağını yazılı olarak bildirin.
Gideri Kim Karşılar
Ceza yargılamasında bu giderler kural olarak devlet hazinesinden karşılanır ve yargılama giderleri arasında hesaplanır. Hukuk yargılamasında ise tanık gösteren tarafın yatırdığı gider avansından ödenmesi esastır. Avansın yatırılmaması, tanığın dinlenmemesine kadar giden sonuçlar doğurabileceğinden, tanık gösteren taraf açısından da takip edilmesi gereken bir konudur.
Sık Karşılaşılan Sorunlar
- Tanığın ödeme hakkından haberdar edilmemesi ve talepte bulunmadan salondan ayrılması
- Yol giderinin belgesiz beyanla istenmesi ve bu nedenle kısmen kabul edilmesi
- Aynı gün birden fazla dosyada tanıklık yapılması hâlinde talebin tek dosyada dile getirilmesi
- Davetiyenin usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle boşa yapılan seyahatler
Gelmemenin Sonucu
Usulüne uygun çağrıya rağmen mazeretsiz gelmeyen tanık için zorla getirme ve gider sorumluluğu gibi tedbirler öngörülmüştür. Bu nedenle katılamayacak durumda olan tanığın, mazeretini belgesiyle birlikte duruşmadan önce mahkemeye bildirmesi gerekir.
Bu bilgiler genel niteliktedir; dosyanın türü ve mahkemenin uygulaması ödeme usulünü etkileyebileceğinden, tereddüt hâlinde ilgili mahkeme kalemine ya da bir avukata danışmanız uygun olur.