Çift taraflı kontrol sistemi, kotaya tabi tekstil ürünlerinin ithalatında hem ihracatçı ülke hem de ithalatçı ülke tarafında belge düzenlenmesini gerektiren bir yöntemdir. Sistemin özü şudur: ihracatçı ülke makamınca verilen ihraç belgesi ile Türkiye'de düzenlenen ithal lisansı birbirini karşılamalıdır. Bu eşleşmenin kurulamadığı hâllerde eşya gümrükte bekler ve maliyet hızla büyür.
Sistemin İşleyiş Mantığı
Tek taraflı uygulamalardan farklı olarak burada iki ayrı idarenin iradesi devrededir. İhracatçı ülke belgesindeki kategori, miktar ve dönem bilgisi, ithal lisansı talebinin dayanağını oluşturur. İthalatçı, karşı taraftaki belgenin içeriğini denetleyemeyeceğini düşünse de, gümrükte doğacak sonuca fiilen o katlanır. Bu nedenle sipariş aşamasında belge bilgilerinin teyidi ticari değil hukuki bir tedbirdir.
Eşleşmeyi Bozan Tipik Hatalar
- Kategori numarasının ürünün gerçek niteliğiyle örtüşmemesi
- Miktar biriminin adet ile ağırlık arasında karışması
- Sevkiyatın belgede yazılı dönemin dışına taşması
- Belge üzerinde sonradan yapılan elle düzeltmeler
- Kısmi sevkiyatlarda kalan miktarın takip edilmemesi
Gümrükte Sorun Çıktığında
- Eşyanın bekleme maliyetini sınırlamak için mevcut usul seçeneklerini derhal değerlendirin.
- Eşleşmeme gerekçesini idareden yazılı olarak isteyin; sözlü açıklamayla yetinmeyin.
- Düzeltilebilir bir belge hatası ile lisans kapsamı dışında kalma durumunu birbirinden ayırın.
- İhracatçıdan alınacak düzeltme yazısını, resmî makam onayıyla birlikte temin edin.
Sözleşmeye Yansıtılması Gereken Nokta
Belge kaynaklı gecikmelerde zararın kimde kalacağı, çoğu zaman satım sözleşmesinde düzenlenmemiştir. Oysa ihraç belgesinin doğruluğunu satıcının taahhüt ettiği bir hüküm, sonradan yürütülecek rücu tartışmasını büyük ölçüde basitleştirir. Teslim şeklinin belirlenmesi de riskin hangi noktada karşı tarafa geçtiğini belirlediğinden ayrıca önemlidir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; ürün kategoriniz, menşe ülke ve sevkiyat takvimi farklı sonuçlar doğurabileceğinden, gümrükte tereddüt oluştuğunda vakit kaybetmeden dış ticaret hukuku alanında hukuki destek almanız yerinde olur.