Balıkesir'de kurulacak Şapdağı Rüzgâr Enerji Santrali için yürütülecek acele kamulaştırmalarda, taşınmazın tamamı yerine yalnızca bir bölümünün alınması ya da mülkiyet devri yerine irtifak hakkı kurulması sık karşılaşılan bir uygulamadır. Bu rehber, kısmi kamulaştırma ve irtifak hâllerinde ortaya çıkan özgün sorunlara odaklanır.
Türbin, Yol ve Enerji Nakil Hattı Ayrımı
Rüzgâr santrali projelerinde el koyma tek bir noktada gerçekleşmez. Türbin temeli için mülkiyet kamulaştırması yapılırken, ulaşım yolu ve enerji nakil hattı için çoğunlukla irtifak hakkı kurulur. Malikin ilk yapması gereken, tebliğ edilen belgeden hangi bölümde ne tür bir hak talep edildiğini ayırt etmektir; çünkü değerleme yöntemi her biri için farklıdır.
Kalan Kısımda Doğan Değer Kaybı
Taşınmazın bir bölümü alındığında geriye kalan parçanın kullanımı zorlaşabilir: parsel ikiye bölünebilir, sulama hattı kesilebilir, tarımsal makine giriş yolu kapanabilir. Bu kayıp ayrı bir kalem olarak değerlendirilmeli ve talep edilmelidir. Kalan bölümün ekonomik olarak kullanılamaz hâle geldiği durumlarda ise tamamının kamulaştırılmasının istenmesi gündeme gelir; bu talebin süresinde ileri sürülmesi gerekir.
İrtifak Hakkında Gözden Kaçan Noktalar
- İrtifakın genişliği, güzergâhı ve yüksekliği tapuya nasıl işleniyor?
- Hat altında kalan alanda tarım ve dikim yapılabilecek mi?
- Bakım ve onarım için sağlanan geçiş hakkı hangi sıklıkta kullanılacak?
- Bedel, mülkiyet kamulaştırmasından farklı olarak yalnızca kısıtın yarattığı değer azalışı üzerinden mi hesaplanıyor?
Ölçülülük Denetimi
Kamulaştırmanın, projenin gerektirdiği ölçüyü aşmaması beklenir. Gereğinden geniş bir alanın alınması ya da mülkiyet devri yeterli olmadığı hâlde daha ağır bir müdahaleye gidilmesi, iptal davasında ileri sürülebilecek bir sebeptir. Bu iddianın teknik veriyle, örneğin projenin kendi vaziyet planıyla desteklenmesi gerekir.
Malikin Yapması Gerekenler
- Tebliğ edilen krokide alınan alanı, kalan alanı ve irtifak güzergâhını işaretleyerek doğrulayın.
- Kalan bölümde doğacak kullanım kaybını yazılı ve ölçülebilir biçimde ortaya koyun.
- Keşif sırasında hem alınan hem kalan bölümün incelenmesini talep edin.
- Tüm itirazlarınızı süresinde ve yazılı olarak dosyaya sunun.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Parselin şekli, imar durumu ve projedeki konumu sonucu değiştirebileceğinden, itiraz süreleri işlemeye başlamadan hukuki görüş almanız önerilir.