Beklenmeyen fiyat artışları nedeniyle yapım işi sözleşmelerine ilave fiyat farkı uygulanmasını düzenleyen tebliğ, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamındaki işler bakımından istisnai bir denkleştirme mekanizması kurar. Bu mekanizma sözleşmenin genel kurallarını değiştirmez; yalnızca belirlenen dönem ve koşullarda, gerçekleşen imalatlara ek bir ödeme yapılmasına imkân tanır.
Mekanizmanın Mantığı
Kamu ihale sözleşmelerinde kural, teklif edilen bedelin bağlayıcı olmasıdır. Ancak olağanüstü maliyet artışlarında yüklenicinin edimini ifa edemez hale gelmesi, işin yarım kalması sonucunu doğurur ve bu sonuç idare bakımından da zararlıdır. İlave fiyat farkı düzenlemesi, sözleşmenin ayakta kalmasını sağlamaya yönelik bir denge aracıdır. Bu niteliği, tebliğin dar yorumlanması gerektiği yönündeki idari yaklaşımın da temelini oluşturur.
Kapsam Dışı Kalma Sebepleri
- Sözleşmenin tebliğde belirtilen dönem dışında imzalanmış olması
- İlave fiyat farkına konu edilmek istenen imalatın kapsam dışı bir kalem olması
- Başvurunun öngörülen süre içinde ve yazılı biçimde yapılmamış olması
- İşin daha önce tasfiye edilmiş ya da devredilmiş olması
- Aynı artışın başka bir mekanizmayla zaten karşılanmış bulunması
Hesaplamada Çıkan Tipik Anlaşmazlıklar
Uyuşmazlıkların çoğu hakkın varlığında değil, tutarın hesabındadır. Tartışma genellikle şu noktalarda yoğunlaşır: hangi imalatın hangi aya ait sayılacağı, hakediş düzenleme tarihi ile imalatın fiilen yapıldığı tarih arasındaki fark, iş programına göre gecikmeli yapılan imalatların hesaba dahil edilip edilmeyeceği ve idarenin kusurundan kaynaklanan gecikmelerin yüklenici aleyhine yorumlanıp yorumlanamayacağı. Bu nedenle imalat kayıtlarının günlük tutulmuş olması, sonradan yapılacak her hesaplamanın dayanağıdır.
Yüklenici İçin Dosya Kurgusu
- Hakediş raporları ve ekleri, ay ay ayrıştırılarak arşivlenmelidir.
- İdareye yapılan her başvuru evrak kayıt numarasıyla belgelenmelidir; elden teslimde şerh alınmalıdır.
- İş programı revizyonları ve süre uzatımı yazışmaları ayrı bir dosyada tutulmalıdır.
- Yapı denetim ve şantiye defteri kayıtları, imalat tarihini ispatlayan asıl delil olarak korunmalıdır.
Talebin Reddi Halinde
İdarenin ilave fiyat farkı talebini kısmen ya da tamamen reddetmesi, sözleşme ilişkisi içinde doğan bir uyuşmazlıktır. Bu tür uyuşmazlıklarda görevli yargı yolunun ve varsa sözleşmede öngörülen ön başvuru şartının baştan belirlenmesi gerekir; yanlış yargı yolunda geçirilen süre çoğu zaman geri kazanılamaz. Hesap farkına ilişkin iddialar ise teknik bilirkişi incelemesine dayanacağından, dava dilekçesinde hesabın yöntemi ve dayanak belgeleri açıkça gösterilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenizin tebliğ kapsamına girip girmediği ve başvuru süresinin durumu, dosyanızdaki tarihlere göre ayrıca incelenmelidir.