Motorlu araçlarda iklimlendirme sistemlerinden çıkan emisyonlarla ilgili tip onayı yönetmeliği, araçların ve sistem aksamının belirli teknik ölçütleri karşıladığının idari bir işlemle belgelenmesini öngörür. Tip onayı, aracın piyasaya arzının ve tescilinin ön koşulu olduğundan, sürecin aksaması doğrudan ticari faaliyeti durdurur.
Tip Onayı Neyi Belgeler
Tip onayı, tek bir aracın değil, belirli bir tipin teknik gerekleri karşıladığının tespitidir. Onay sahibi, seri üretimdeki her aracın onaylanan tiple uygunluğunu sürdürmekle yükümlüdür. Bu yüzden onay alındıktan sonra tasarımda, kullanılan soğutucu akışkanda veya sızdırmazlık bileşenlerinde yapılan değişiklikler kayıtsız bırakılamaz; değişiklik onayın kapsamını aşıyorsa yeni onay veya kapsam genişletmesi gerekir.
Üretim Uygunluğunun Sürdürülmesi
- Seri üretim numunelerinde periyodik doğrulama yapılması ve kayıtlarının tutulması.
- Tedarikçi değişikliklerinde bileşenin onaylanan tipe uygunluğunun teyidi.
- Teknik servis raporlarının ve deney sonuçlarının erişilebilir biçimde arşivlenmesi.
- Uygunluk beyanı ve belgelerin araçla birlikte doğru şekilde sunulması.
Piyasa Gözetimi ve Denetimde Karşılaşılan Sonuçlar
Piyasaya arz edilmiş araçlarda yapılan denetimde onaylanan tipe aykırılık saptanırsa idare; düzeltici faaliyet istenmesi, arzın durdurulması, geri çağırma ve idari para cezası gibi kademeli tedbirlere başvurabilir. Bu kararların ortak özelliği, kısa sürede uygulanabilir olmalarıdır. Bu nedenle savunmanın teknik dosyaya dayanması ve tebliğ anından itibaren hazırlanması gerekir; sonradan üretilen belgeler denetimde ikna edici olmaz.
Uyuşmazlıkta İzlenecek Yol
Tip onayının verilmemesi, askıya alınması veya geri çekilmesi ile piyasa gözetimi sonucu uygulanan idari yaptırımlar, idari işlem niteliğindedir. İşleme karşı başvurulacak merci ve süre, işlemin türüne göre değişebildiğinden tebligat evrakındaki bilgilendirme mutlaka okunmalıdır. İdari para cezalarında kanun yolu ile tip onayına ilişkin işlemlerdeki yargı yolunun aynı olmayabileceği gözden kaçırılmamalıdır; yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybına yol açar.
Üreticiler ve İthalatçılar İçin Öncelikli Kontroller
- Onay kapsamı ile fiilen üretilen veya ithal edilen tip birebir örtüşüyor mu.
- Bileşen değişikliklerinde kapsam genişletmesi başvurusu yapıldı mı.
- Uygunluk kayıtları denetimde aynı gün sunulabilecek düzende mi.
- Geri çağırma senaryosu için müşteri bilgilendirme akışı hazır mı.
Buradaki açıklamalar süreci genel hatlarıyla tanıtır. Onay işlemine, denetim tutanağına veya uygulanan yaptırıma ilişkin somut bir durumda, teknik dosya ile birlikte hukuki değerlendirme alınması uygun olur.