Ankara-Niğde Otoyolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 1359 sayılı Karar, güzergâh üzerindeki parselleri etkiler. Otoyol kamulaştırmalarının ayırt edici yanı, taşınmazların çoğunlukla şerit hâlinde ve kısmen alınmasıdır. Bu da bedel yargılamasında farklı bir tartışmayı öne çıkarır: geriye kalan kısmın uğradığı değer kaybı.
Kısmi Kamulaştırmanın Yarattığı Özgün Sorunlar
Bir tarlanın ortasından geçen güzergâh, parseli ikiye bölerek her iki parçayı da ekonomik olarak kullanılamaz hâle getirebilir. Sulama hattının kesilmesi, yola erişimin kaybı, parçaların geometrisinin tarımsal makine kullanımına elverişsiz hâle gelmesi tipik örneklerdir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, kamulaştırma dışında kalan kısmın değerinde meydana gelen azalmanın da dikkate alınmasına imkân tanır; bu talep dosyada açıkça ileri sürülmezse çoğu zaman hesaplanmaz.
Acele El Koyma Aşamasında Ne Yapılmalı?
Kanunun 27. maddesi kapsamındaki acele el koyma dosyasında mahkeme, taşınmazın durumunu tespit eder ve bir bedel belirleyerek bloke edilmesine karar verir. Bu aşamada malikin en önemli işi, mevcut durumun eksiksiz tespitini sağlamaktır. Keşif sırasında sayılmayan bir ağaç, ölçülmeyen bir kuyu veya kayda geçmeyen bir yapı, sonraki bedel davasında telafisi güç şekilde eksik kalabilir.
Delil Kontrol Listesi
- Keşif öncesi çekilmiş, tarih bilgisi taşıyan fotoğraf ve videolar.
- Dikili ağaçların tür, yaş ve sayısını gösteren döküm; varsa tarımsal destekleme başvuruları.
- Sulama kuyusu ruhsatı, elektrik ve su abonelikleri.
- Yapılar için ruhsat, yapı kayıt belgesi veya emlak vergisi beyanı.
- Kalan kısmın erişim durumunu gösteren kroki ve yol bağlantısı bilgisi.
İki Yargı Kolu, İki Ayrı Takvim
- İdari yargı: Acele kamulaştırma kararının iptali istemi; ivedilik gerekçesinin ve kamu yararının yeterince ortaya konup konmadığı tartışılır.
- Adli yargı: Bedel tespiti ve tescil davası; kıymet takdiri, artık alan zararı ve muhdesat kalemleri burada belirlenir.
Bu iki süreç birbirini beklemez. Bedel dosyasında pasif kalınması, düşük bir rakamın kesinleşmesine yol açabilir; bu nedenle her iki dosyanın da eşzamanlı takibi gerekir.
Bedelin Tahsili ve İtiraz Hakkı
Bloke edilen bedelin çekilmesi, kural olarak miktara itiraz hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak ihtirazi kayıt konulması ve dosyaya bu yönde beyan verilmesi tercih edilmelidir. Ayrıca birden fazla paydaşın bulunduğu taşınmazlarda payların doğru gösterilmesi, ödemede gecikme yaşanmaması için baştan kontrol edilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır. Parselinizin güzergâha göre konumu ve üzerindeki varlıklar sonucu belirlediğinden, keşif gününden önce dosyanızı bir avukatla birlikte hazırlamanız önerilir.