3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun kooperatiflerde uygulanmasına dair 2010/1 sayılı Tebliğ, kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile belirli görevlilerin mal bildirimi yükümlülüğünü konu alır. Kooperatiflerde bu yükümlülük çoğu zaman bilinmediği için değil, göreve seçilme anıyla ilişkisi kurulmadığı için ihmal edilir.
Yükümlülük Ne Zaman Doğar
Mal bildirimi, kural olarak göreve başlanmasıyla birlikte ve belirli aralıklarla yenilenerek verilir. Görevden ayrılma da ayrıca bildirim gerektirebilir. Bu nedenle kooperatiflerde genel kurul tarihi, seçim kararının tescili ve fiilen göreve başlama tarihleri arasındaki fark önemlidir; yükümlülük takvimi bu tarihlere göre kurulur.
Kooperatif Yönetimlerinde En Sık Yapılan Hatalar
- Yönetim kuruluna sonradan seçilen veya yedekten göreve gelen üyenin bildirim yükümlülüğünün atlanması
- Bildirimin verildiğine dair kayıt ve alındı belgesinin kooperatif kayıtlarında saklanmaması
- Yenileme dönemlerinin takip edilmemesi
- Bildirimin ilgili merci yerine kooperatif içinde tutularak verilmiş sayılması
Bildirimde Bulunmamanın ve Gerçeğe Aykırı Bildirimin Sonucu
Kanun, süresinde bildirimde bulunmama ile gerçeğe aykırı bildirimde bulunmayı ayrı ağırlıkta ele alır. Gerçeğe aykırı bildirim, yükümlülüğün hiç yerine getirilmemesinden daha ağır sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle tereddütlü mal varlığı kalemlerinde eksik bırakmak yerine, kaynağını açıklayarak beyan etmek isabetli olur. Bildirimlerin gizliliğine ilişkin kurallar da yükümlünün korunması bakımından önemlidir; içeriğin usulsüz açıklanması ayrı bir sorumluluk doğurur.
Kooperatif Yönetimi İçin Kontrol Adımları
- Her genel kurul sonrası seçilen üyeler için bildirim takvimi oluşturun.
- Bildirimin verildiğini gösteren belgeyi kooperatif dosyasında saklayın.
- Görevden ayrılan üyelere yükümlülüklerini yazılı olarak hatırlatın.
- Denetim veya soruşturma bildirimi geldiğinde kayıtları tek elden toplayın.
Kooperatiflerde ortakların şikâyet başvuruları çoğu kez mali kayıtlarla birlikte bu yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediğini de gündeme taşır; bu nedenle kayıt düzeni önleyici bir işlev görür.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; mal bildirimine ilişkin süreçler cezai sonuç doğurabildiğinden, somut olayda görev tarihleri ve belgelerle birlikte değerlendirme yapılmalıdır.