Hemşirelik Yönetmeliği, 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu çerçevesinde mesleğin görev, yetki ve sorumluluklarını ayrıntılandıran düzenlemedir. Uygulamada bu metin yalnızca bir görev listesi olarak değil, hem disiplin süreçlerinde hem de tıbbi uygulama hatası iddialarında sorumluluğun sınırını çizen temel referans olarak kullanılır.
Görev Tanımının Hukuki İşlevi
Yönetmelikte hemşirenin bağımsız yürüteceği işler ile hekim istemine bağlı olarak yapacağı işler ayrılır. Bu ayrım bir uyuşmazlıkta belirleyici olur: istem gerektiren bir uygulamanın yazılı istem olmadan yapılması, sonuçta zarar doğmasa bile idari sorumluluk gündeme getirebilir. Buna karşılık yazılı istem üzerine yapılan uygulamada, istemin açıkça hatalı olduğunu fark edip bildirme yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği tartışılır.
Kayıt Tutmanın Belirleyiciliği
Hemşire gözlem formları, ilaç uygulama kayıtları ve nöbet devir notları, sonradan yapılan sözlü açıklamalardan çok daha güçlü delil değerine sahiptir. Bir dosyada savunma hazırlanırken öncelikle şu belgelerin eksiksiz temini gerekir:
- İlgili gün ve vardiyaya ait tüm hemşire gözlem ve uygulama kayıtları.
- Hekim istem çıktıları ve istemin sisteme giriş saatleri.
- Servis çalışma çizelgesi ve o vardiyadaki personel sayısı.
- Kurum içi talimat, prosedür ve eğitim kayıtları.
- Malzeme, cihaz veya ilaç teminine ilişkin yazışmalar.
Disiplin Süreci ile Ceza Süreci Ayrı Yürür
Aynı olaydan dolayı kurum içi disiplin soruşturması, idari yargıda dava ve ayrıca ceza soruşturması eş zamanlı yürüyebilir. Bu süreçler birbirinden bağımsız olduğundan, birinde verilen sonuç diğerini kendiliğinden belirlemez. Disiplin cezalarına karşı önce mevzuatta öngörülen itiraz yolunun kullanılması, ardından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca kural olarak altmış günlük süre içinde dava açılması gerekir.
Personel Yetersizliği Savunması
Yoğun servis koşulları ve personel eksikliği tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz; ancak kusurun değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek bir olgudur. Bunun ileri sürülebilmesi için eksikliğin olay tarihinden önce yazılı olarak idareye bildirilmiş olması önemlidir. Sonradan üretilen beyanlar, tarihli yazışma kadar ağırlık taşımaz.
Hasta Verilerinin Korunması
Sağlık verisi 6698 sayılı Kanun bakımından özel nitelikli veridir. Hasta dosyasının mesleki gereklilik dışında görüntülenmesi, fotoğraflanması veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden paylaşılması, ayrı bir yaptırım sürecine yol açabilir. Vaka tartışması yapılacaksa kimlik bilgilerinin tamamen çıkarılması gerekir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Meslek uygulamasından kaynaklanan somut bir isnat veya disiplin işlemiyle karşılaşıldığında, dosya kayıtları ve yürürlükteki mevzuat üzerinden ayrıca hukuki değerlendirme yapılmalıdır.