Vakıf üniversitelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, hem eğitim ve araştırma birimi hem de fiilen hasta tedavisi yapılan bir sağlık kuruluşudur. Bu ikili yapı, hukuki sorumluluğun kamu hastanelerinden farklı bir rejimde değerlendirilmesine yol açar. Yönetmelik merkezin organlarını ve işleyişini kurarken, sorumluluk zemini büyük ölçüde hasta ile kuruluş arasındaki ilişkinin niteliğinden doğar.
Sorumluluğun Hukuki Zemini
Vakıf üniversitesi hastanesinde tedavi gören hasta ile kuruluş arasında sözleşmesel bir ilişki kurulur. Bu nedenle tıbbi hatadan doğan uyuşmazlıklar kural olarak adli yargıda görülür ve tartışma, hekimin özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği üzerinde yoğunlaşır. Hekimin kişisel sorumluluğu ile kuruluşun sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir; ayrıca zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı ayrı bir başlıktır.
Aydınlatma Yükümlülüğü ve Onam
Tıbbi müdahalede en sık tartışılan konu, hastanın yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığıdır. Geçerli bir onam için şunların belgelenmesi beklenir:
- Müdahalenin niteliği ve beklenen sonucu
- Bilinen komplikasyonlar ve gerçekleşme olasılıkları
- Alternatif tedavi seçenekleri ve hiç müdahale edilmemesi hâlindeki gidişat
- Aydınlatmanın, hastaya karar verecek zaman bırakacak şekilde yapılmış olması
- Eğitim kurumu olması nedeniyle müdahaleye asistan katılımı söz konusuysa bunun bildirilmesi
Eğitim ve Araştırma Boyutunun Getirdiği Ek Yükümlülükler
Bu merkezlerde tedavi ile eğitim iç içedir. Hastanın bir eğitim faaliyetine dâhil edilmesi veya bir araştırmaya katılması, standart tedavi onamından ayrı bir bilgilendirme ve rıza gerektirir. Araştırma niteliğindeki uygulamalarda etik kurul onayı olmadan işlem yapılması, sonucu iyi olsa dahi başlı başına hukuka aykırılık oluşturur.
Kayıt ve Dosya Düzeni: Savunmanın Belkemiği
- Muayene, konsültasyon ve müdahale kayıtlarını aynı gün ve eksiksiz tutun.
- Onam formlarını, hastanın sorularını ve verilen cevapları yansıtacak biçimde kişiselleştirin.
- Görüntü ve tetkik sonuçlarını dosyayla ilişkilendirilebilir şekilde arşivleyin.
- Hasta dosyalarına erişimi yetki bazlı sınırlandırın ve erişim kayıtlarını tutun.
Şikâyet Geldiğinde Kurumsal Refleks
Hasta şikâyeti bildirildiğinde ilk yapılması gereken, dosyanın bütün hâlinde güvence altına alınmasıdır. Ardından olayın kronolojisi hazırlanmalı ve ilgili sağlık çalışanlarının değerlendirmesi yazılı olarak alınmalıdır. Sağlık verilerinin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında özel nitelikli veri olduğu, savunma hazırlanırken de gözetilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, tıbbi uygulama hatası iddiası içeren dosyalarda bilirkişi incelemesi belirleyici olduğundan erken aşamada hukuki destek alınması önerilir.