Atıkların yakılmasına ilişkin yönetmelik, atık yakma ve birlikte yakma tesislerinin kurulması ile işletilmesinde uyulacak teknik ve idari kuralları belirler. Bu alandaki uyuşmazlıkların büyük kısmı tesisin kendisinden değil, izin zincirindeki bir halkanın eksikliğinden ya da ölçüm kayıtlarının usulüne uygun tutulmamasından doğar.
Yönetmeliğin Çevre Kanunu ile Bağı
Düzenlemenin çerçevesi 2872 sayılı Çevre Kanunu tarafından çizilir. Kanun, kirletme yasağını ve idari yaptırım rejimini kurar; yönetmelik ise bunun teknik karşılığını ortaya koyar. Bir işletmeye kesilen cezanın hukuka uygunluğu tartışılırken, yaptırımın kanundaki hangi yükümlülüğün ihlaline dayandırıldığı mutlaka belirlenmelidir. Yalnızca teknik bir eksikliğe atıf yapılıp kanuni dayanak gösterilmemesi, işlemi sakatlayan bir gerekçe eksikliği yaratabilir.
Tesis Kurmadan Önce: İzin ve Lisans Halkaları
Uygulamada süreç tek bir belgeden ibaret değildir. Çevresel etki değerlendirmesi sürecinin sonucu, çevre izin ve lisansı, imar ve yapı ruhsatı ile işletme kayıtları birbirini besleyen halkalardır. Bir halkadaki gecikme diğerlerini de geçersiz kılabildiğinden, izinlerin geçerlilik tarihleri ortak bir takvimde izlenmelidir. Kapasite artışı veya proses değişikliği yapılırken mevcut iznin revize edilmemesi, denetimde en sık karşılaşılan uygunsuzluk başlıklarındandır.
Ölçüm, İzleme ve Kayıt
Sürekli ve periyodik ölçüm yükümlülükleri, tesisin emisyon davranışını belgeleyen tek kanıt kaynağıdır. Ölçüm cihazlarının kalibrasyon kayıtları, arıza ve duruş tutanakları ile veri kayıplarının gerekçesi ayrı ayrı saklanmalıdır. Bir denetimde ölçüm verisinin bulunmaması, çoğu zaman verinin olumsuz olmasından daha ağır bir sonuç doğurur; çünkü yükümlülüğün hiç yerine getirilmediği kabul edilir.
Ceza Tutanağı Sonrası İzlenecek Yol
İdari yaptırım kararı tebliğ edildikten sonra, itiraz ya da dava yolunun hangisinin işletileceği cezanın türüne göre belirlenir. Süre tebliğ tarihinden itibaren işler ve kısa olduğu için, teknik savunma hazırlanmasını beklerken hak kaybı yaşanabilir. Bu nedenle başvuru dilekçesi süresinde verilip, teknik itirazlar sonradan sunulan ek beyanla tamamlanmalıdır. Yürütmenin durdurulması talebinin gerekçelendirilmesi, faaliyet durdurma kararlarında ayrıca önem taşır.
Sorumluluğun Diğer Yüzü
İdari yaptırım tek risk değildir. Çevre kirliliğinden zarar gören üçüncü kişilerin tazminat talepleri ve ağır durumlarda cezai sorumluluk gündeme gelebilir. İşletme içindeki görev dağılımının yazılı olması, sorumluluğun kişiselleştirilmesi bakımından belirleyicidir.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; tesisinizin kapasitesi, yaktığı atık kodları ve aldığı izinler değiştikçe yükümlülükler de farklılaşır. Denetim tutanağı düzenlendiğinde, süre işlemeye başlamadan hukuki ve teknik değerlendirmenin birlikte yapılması yerinde olur.