Bitlis Eren Üniversitesi Kadın ve Genç Girişimcileri Destekleme Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, girişimcilik eğitimleri, mentorluk ve proje geliştirme faaliyetlerinin üniversite çatısı altında yürütülmesini düzenler. Bu merkezlerde faaliyet, çoğu zaman eğitimle sınırlı kalmaz; proje başvurusu, kuluçka desteği ve dış kaynaklı fon süreçleri de gündeme gelir. Hukuki sorunların büyük bölümü tam da bu noktada, yani eğitimden ürüne geçiş aşamasında ortaya çıkar.
Eğitim Faaliyeti ile Destek Faaliyetinin Ayrılması
Katılımcıya yalnızca eğitim verilmesi ile katılımcının projesine kaynak, mekân veya danışmanlık sağlanması farklı sonuçlar doğurur. Birincisinde ilişki büyük ölçüde katılım belgesiyle sona ererken, ikincisinde tarafların yükümlülükleri devam eder. Bu nedenle destek verilen her proje için ayrı bir protokol düzenlenmesi ve protokolde destek türü, süresi ve sona erme hâllerinin tanımlanması gerekir.
Fikrî Hak Paylaşımı: En Kritik Başlık
Merkezin imkânları kullanılarak geliştirilen bir yazılım, tasarım veya buluş üzerinde kimin hak sahibi olacağı baştan yazılmazsa, ticarileşme aşamasında ciddi çekişme doğar. Değerlendirmede şu unsurlar öne çıkar:
- Fikrin merkezden bağımsız olarak daha önce geliştirilip geliştirilmediği ve bunun belgelenip belgelenmediği.
- Üniversite personelinin katkısının niteliği ve yükseköğretim mevzuatındaki buluş rejiminin devreye girip girmediği.
- Ekip içinde birden fazla kişinin katkısı varsa, pay oranlarının yazılı olarak belirlenmesi.
- Marka ve tasarım başvurularının hangi kişi ya da şirket adına yapılacağı.
Gizlilik yükümlülüğü
Mentorluk görüşmelerinde paylaşılan iş modeli bilgileri için karşılıklı gizlilik taahhüdü alınması, hem katılımcıyı hem merkezi korur. Gizlilik taahhüdünün süresi ve kapsamı belirsiz bırakıldığında uygulanabilirliği zayıflar.
Dış Kaynaklı Destek ve Geri Ödeme Riski
Kamu kaynaklı hibe ve desteklerde, verilen taahhütlerin yerine getirilmemesi hâlinde desteğin geri istenmesi söz konusu olabilir. İstihdam taahhüdü, faaliyete devam süresi ve harcama belgelerinin usulüne uygunluğu bu noktada belirleyicidir. Harcamaların proje bütçesindeki kalemlerle eşleşmesi ve belgelerin destek dönemine ait olması gerekir; sonradan tamamlanan belgeler çoğu zaman kabul edilmez.
Pratik Kontrol Listesi
- Her destek ilişkisi için imzalı protokol düzenleyin; sözlü mutabakatla ilerlemeyin.
- Fikrî hak paylaşımını protokole ayrı madde olarak yazın.
- Proje ekibine katılan ve ayrılan kişileri tarihli olarak kayda geçirin.
- Harcama belgelerini tarih ve kalem bazında arşivleyin.
- Taahhüt sürelerini tek bir takvimde takip edin.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amacı taşır. Girişim projelerinde hak ve yükümlülük dengesi her dosyada farklı kurulduğundan, protokol imzalanmadan önce metnin ayrı bir gözden geçirmeden geçirilmesinde yarar vardır.