Gıdalarda pestisit kalıntısının resmi kontrolünde belirleyici olan, laboratuvarın ölçtüğü değerden önce o değerin hangi numuneden çıktığıdır. Numune alma metotlarını düzenleyen tebliğ tam bu nedenle vardır: kalıntı ürün içinde homojen dağılmadığı için, örneklemenin kuralı sonucun anlamını doğrudan etkiler.
Örnekleme neden metoda bağlanmıştır
Bir sebze partisinde kalıntı, yüzeyde ve tek tek birimlerde farklı düzeyde bulunabilir. Metot; kaç noktadan, ne miktarda ve hangi biçimde alım yapılacağını belirleyerek tek bir birimin uç değerinin partinin tamamına yansıtılmasını engellemeyi amaçlar. Savunmada ilk sorulacak soru da budur: alınan numune metodun öngördüğü sayı ve dağılımı karşılıyor mu.
Parti tanımı ve temsil edicilik
- Farklı üreticiden veya farklı hasat tarihinden gelen ürünlerin aynı parti sayılıp sayılmadığı
- Depoda karışmış ürünlerde parti sınırının nasıl belirlendiği
- Ambalajlı ve dökme ürün için ayrı alım usullerinin gözetilip gözetilmediği
- Numune miktarının analiz ve şahit numune için yeterli olup olmadığı
Taşıma ve muhafaza zinciri
Numunenin alındığı andan analiz edildiği ana kadar geçen sürede sıcaklık, ışık ve süre koşulları sonucu etkileyebilir. Bu nedenle mühürleme, etiketleme ve teslim kayıtları zincirin halkalarıdır. Zincirde kopuk bir halka varsa, sonucun ürüne ait olduğu tartışmalı hale gelir. İşletmenin numune alımı sırasında bu aşamaları kendi kaydına da geçirmesi yararlıdır.
Analiz sonucunun okunması
Rapor incelenirken kullanılan yöntem, tespit sınırı, geri kazanım oranı ve ölçüm belirsizliğinin sonuca nasıl yansıtıldığı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Limitin çok az üzerinde çıkan bir değerde belirsizliğin dikkate alınıp alınmadığı sonucu değiştirebilir. Raporun sadece özet kısmıyla yetinmeyip tam metnin istenmesi bu nedenle önemlidir.
Tedarik zincirinde sorumluluk ve rücu
Kalıntı, çoğu zaman işletmenin kendi üretiminden değil hammadde tedarikinden kaynaklanır. Yaptırıma muhatap olan işletmenin uğradığı zararı tedarikçiye yöneltebilmesi için üç şeye ihtiyaç vardır:
- Sözleşmede kalıntı limitlerine uyum taahhüdü ve aykırılık halinde sonuç düzenlemesi
- Hangi partinin hangi tedarikçiden geldiğini gösteren izlenebilirlik kaydı
- Giriş kontrolünde alınmış ve saklanmış işletme numunesi
Bu üç unsur eksikse, idari süreç sona erdiğinde zarar işletmenin üzerinde kalır.
Metin genel bilgilendirme için hazırlanmıştır; somut bir kontrol tutanağı, analiz raporu ya da tedarikçiye yöneltilecek talep söz konusuysa belgelerin tamamı üzerinden ayrıca değerlendirme yapılması ve hukuki görüş alınması önerilir.