Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi ve vekillere yapılacak ödemelere ilişkin yıllık tarifeler, zorunlu müdafilik ve mağdur vekilliği sisteminin mali ayağını düzenler. 2012 yılı tarifesi de bu serinin bir halkasıdır ve bugün çoğunlukla o döneme ait dosyaların ödeme, mahsup veya yargılama gideri tartışmalarında gündeme gelir.
Tarife Neyi Belirler, Neyi Belirlemez
Tarife, baro tarafından görevlendirilen müdafi veya vekile Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek ücretin miktarını, soruşturma ve kovuşturma aşamaları ile görülen işin türüne göre kademeli biçimde belirler. Serbest vekâlet ilişkisindeki ücreti değil, kamu tarafından karşılanan zorunlu görevlendirme ücretini konu alır. Bu nedenle tarife tutarı, tarafın kendi seçtiği müdafi ile yaptığı sözleşmeye doğrudan uygulanmaz.
Görevlendirmeden Ödeme Evrakına Uzanan Zincir
Uygulamada ücretin doğması için görevlendirmenin usulüne uygun yapılmış olması, görevin fiilen yerine getirilmesi ve bunun dosya evrakına yansıması gerekir. İfade veya sorgu tutanağında müdafi imzasının bulunması, duruşma zabıtlarında hazır bulunulduğunun görünmesi, işin sonuçlandığına dair belgenin ödeme birimine ulaşması ödemenin dayanağını oluşturur. Evrak zincirindeki bir kopukluk, hak edilmiş ücretin aylarca askıda kalmasına yol açabilir.
Hangi Yılın Tarifesi Uygulanır Sorusu
Eski tarihli dosyalarda en çok tartışılan başlık budur. Ölçüt, ödeme talebinin yapıldığı tarih değil, görevin ifa edildiği dönemdir. Soruşturması bir yılda başlayıp kovuşturması sonraki yıla sarkan dosyalarda aşamaların ayrı ayrı değerlendirilmesi, hangi işin hangi takvim yılında yapıldığının belgeyle gösterilmesi gerekir. Bu ayrım yapılmadan verilen toplu talepler, eksik ödeme veya iade yazışmasıyla sonuçlanabilir.
Ödenen Ücretin Sanığa Yükletilmesi Boyutu
Zorunlu görevlendirme ücreti önce kamu bütçesinden karşılanır; mahkûmiyet halinde ise yargılama gideri kalemi olarak hükümde gösterilebilir. Bu nedenle hüküm fıkrasındaki gider kalemlerinin denetlenmesi, kanun yolu dilekçesinde ihmal edilmemesi gereken bir ayrıntıdır. Beraat veya düşme gibi sonuçlarda giderin sanığa yüklenmesi hukuka aykırılık iddiasının konusu olabilir.
Ödeme Talebinde Sık Karşılaşılan Aksaklıklar
- Görevlendirme yazısının dosya numarasıyla eşleşmemesi
- Aynı dosyada birden fazla aşama için tek talep düzenlenmesi
- Duruşmaya katılımın tutanağa geçmemiş olması
- İşin sonuçlandığına dair belgenin talebe eklenmemesi
- Vergisel kesintilerin muhasebe kaydında yanlış gösterilmesi
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi evrakına göre değişebilir; ödeme reddi veya eksik ödeme durumunda talebin dayanağını meslektaş desteğiyle yeniden kurgulamak yerinde olur.