Takograf, sürücünün çalışma ve dinlenme sürelerini kayıt altına aldığı için hem trafik güvenliğinin hem de iş hukuku denetimlerinin dayanağını oluşturur. Takograf Cihazları Muayene ve Damgalama Yönetmeliği, cihazın muayenesi ve damgalanmasına ilişkin usulü belirler. Aşağıda konu, taşımacı işletme ile yetkili servisin sorumlulukları ayrı ayrı ele alınarak değerlendirilmektedir.
Damganın Anlamı ve Bütünlüğü
Damga ve mühürleme, cihazın muayeneden geçtiğini ve o tarihten sonra müdahale görmediğini gösteren fiziki güvencedir. Mührün kopmuş, gevşemiş veya tahrip olmuş olması, denetimde cihazın güvenilirliğini tartışmalı hale getirir. Kaza, tamir veya cihaz sökümü nedeniyle mühür bozulmuşsa, bu durumun nedeni ve tarihi belgeyle ortaya konmalı ve gecikmeksizin yetkili servise başvurulmalıdır. Sonradan verilen sözlü açıklamalar, tutanağa karşı zayıf kalır.
İşletmenin Yükümlülükleri
- Muayene tarihlerinin araç bazında takip edilmesi ve süresi geçmeden yenilenmesi
- Muayene ve damgalama belgelerinin araçta ve merkezde saklanması
- Tamir veya lastik ölçüsü değişikliği sonrası cihaz ayarının kontrol ettirilmesi
- Sürücü kartlarının ve kayıt verilerinin düzenli olarak indirilip arşivlenmesi
Yetkili Servisin Sorumluluk Alanı
Muayene ve damgalama işlemini yapan servis, düzenlediği belgenin doğruluğundan sorumludur. Cihazın gerçekte muayene edilmeden belge düzenlenmesi ya da ayarın araç verilerine uygun yapılmaması, hem yetki belgesinin geri alınmasına hem de doğan zararlar bakımından sorumluluğa yol açabilir. Servisin, yapılan işlemi ölçüm kayıtlarıyla birlikte belgelemesi, sonradan yöneltilen iddialara karşı temel savunmayı oluşturur.
Denetimde Tutanak Tutulursa
Yol veya işyeri denetiminde takografla ilgili bir aykırılık tespit edilirse tutanak düzenlenir ve idari yaptırım gündeme gelebilir. Bu aşamada iki nokta belirleyicidir: tutanağa itiraz kaydının o anda düşülmesi ve yaptırım kararında gösterilen kanun yolu ile başvuru merciinin dikkatle okunması. Başvurulacak merci ve süre, kararın kendisinde belirtildiği şekilde takip edilmelidir; yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybına yol açabilir.
Filo Yönetimi İçin Kontrol Sırası
- Araç bazlı muayene takvimi kurun ve hatırlatma sistemi işletin.
- Her muayene sonrası belge ve mühür fotoğrafını kaydedin.
- Cihaz arızasını tespit ettiğiniz anda yazılı kayda geçirip servise yönlendirin.
- Tutanak tarihini ve tebliğ tarihini ayrı ayrı not edin.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takograf kaynaklı yaptırımlarda sonuç, tutanağın içeriğine ve cihaz kayıtlarına göre değiştiğinden, itiraz öncesinde belgelerin bir hukukçu ile birlikte incelenmesi tavsiye edilir.