Tüketici ürünlerinin güvenlik risklerinin belirlenmesine ilişkin tebliğ, bir üründe tespit edilen eksikliğin ne ölçüde risk taşıdığının hangi yöntemle değerlendirileceğini gösterir. Bu değerlendirme, alınacak tedbirin ağırlığını belirlediği için üretici ve dağıtıcılar açısından doğrudan sonuç doğurur.
Risk Değerlendirmesi Neye Dayanır
Risk, tek başına kusurun varlığına göre değil; zararın gerçekleşme ihtimali, ortaya çıkacak zararın ağırlığı ve ürünü kullanan kişi grubunun özellikleri birlikte değerlendirilerek belirlenir. Çocukların veya korunmasız grupların kullandığı ürünlerde aynı kusur daha yüksek risk seviyesine karşılık gelir. Bu alandaki genel çerçeve, tebliğin yayımlandığı dönemde 4703 sayılı Kanun ile kurulmuş olup, güncel düzenleme 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile getirilmiştir; işlem tarihinde hangi metnin yürürlükte olduğu ayrıca kontrol edilmelidir.
Ciddi Risk Tespitinin Sonuçları
Risk seviyesi yükseldikçe idarenin ve firmanın alması gereken tedbir ağırlaşır: uyarı yapılması, ürünün piyasadan çekilmesi ve son aşamada tüketiciden geri çağırılması gündeme gelir. Geri çağırma kararı, duyurunun kapsamı ve tüketiciye ulaşma yöntemi bakımından da yükümlülük doğurur; sınırlı bir duyuruyla yetinilmesi, yükümlülüğün yerine getirilmediği sonucuna yol açabilir.
Firma İçin Belge Düzeni
- Ürüne ilişkin teknik dosyanın ve risk analizinin tarihli olarak saklanması.
- Tedarikçi ve dağıtıcı bilgilerinin, ürünün hangi partiden kime gittiğini gösterecek şekilde tutulması.
- Şikâyet ve iade kayıtlarının izlenmesi; tekrarlayan şikâyetlerin erken değerlendirilmesi.
- Kullanım kılavuzu ve uyarı etiketlerinin Türkçe ve anlaşılır olması.
Zarar Gören Tüketicinin Yolları
Güvensiz üründen zarar gören tüketici, ayıplı mal hükümleri kapsamındaki taleplerini 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde ileri sürebilir; can veya mal zararı doğmuşsa tazminat talebi ayrıca gündeme gelir. İspat bakımından ürünün kendisinin, ambalajının ve satış belgesinin saklanması belirleyicidir.
Yukarıdaki açıklamalar tanıtıcı niteliktedir. Bir geri çağırma sürecinde veya idari tedbir kararında, ürünün teknik dosyası ve tespit tutanağı üzerinden ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.