Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarında geçiş ücretlerinin belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin yönetmelik, ücretin nasıl saptanacağını, tahsil usulünü ve ücretsiz geçiş halinde uygulanacak yaptırımı düzenler. Sürücülerin en çok karşılaştığı sorun, geçiş sırasında farkında olmadan oluşan borç ve buna eklenen idari yaptırımdır.
Ücret nasıl belirlenir ve duyurulur?
Geçiş ücretleri, yol sınıfı, mesafe ve araç sınıfına göre belirlenir ve yürürlüğe girmeden önce ilan edilir. Araç sınıfının yanlış tespit edilmesi, özellikle çekici, römork ve dingil sayısı değişen araçlarda sık görülen bir hatadır. Bu hatanın düzeltilmesi ayrı bir başvuru konusudur ve ceza tartışmasından bağımsız ilerler.
Kaçak geçiş nasıl oluşur?
- Elektronik geçiş etiketindeki bakiyenin yetersiz kalması
- Etiketin okunmaması veya araca hatalı yerleştirilmesi
- Aracın satılmasına rağmen etiketin devredilmemesi
- Farklı sınıftaki bir araca ait etiketin kullanılması
Kaçak geçişte yalnızca geçiş ücreti değil, buna ek olarak idari para cezası da tahakkuk eder. Bu nedenle borcun erken fark edilmesi, ödenecek toplam tutarı doğrudan etkiler.
Tebligat ve süre riski
Yaptırım kararı çoğunlukla araç tescil kaydındaki adrese tebliğ edilir. Adres güncel değilse tebligat usulüne uygun sayılabilir ve kişi karardan ancak icra aşamasında haberdar olur. Bu durumda öncelikle tebligatın usulüne uygunluğu tartışılmalıdır; çünkü itiraz süresi, usulüne uygun tebliğ tarihinden işlemeye başlar.
İtiraz yolu ve izlenecek adımlar
- Kararın tam metnini ve dayanağını, geçiş tarihi-saati ve gişe bilgisiyle birlikte temin edin.
- Tebligat parçasını inceleyin; tebliğ tarihini ve şeklini tespit edin.
- Kararda gösterilen başvuru merciini ve süresini esas alın; idari para cezalarında itiraz mercii cezanın dayanağına göre değişebilir.
- Aracı geçiş tarihinden önce devrettiyseniz noter satış sözleşmesi ve tescil kaydını dosyaya ekleyin.
- Etiket bakiyesi ve işlem geçmişini gösteren dökümü hizmet sağlayıcıdan yazılı isteyin.
Sık görülen mağduriyet kalıpları
Satılan araca ait geçişlerin eski malike yansıması, plaka okuma hatası ve aynı geçiş için mükerrer borç çıkarılması, uygulamada en çok rastlanan durumlardır. Bu iddiaların hepsi belgeyle desteklenebilir niteliktedir; tescil kaydı, satış sözleşmesi ve geçiş dökümü bir arada sunulduğunda çoğu dosya idari aşamada çözülür.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; itiraz süreleri kısa olduğundan, kararı elinize aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız hak kaybını önleyecektir.