Damga Vergisi Kanunu genel tebliğleri, kanuna ekli listede yer alan kâğıtlara uygulanacak oran ve tutarların güncel halini duyurur. Şirketler açısından as��l risk bu duyuruda değil, imzalanan metnin damga vergisine tabi bir kâğıt sayılıp sayılmadığının fark edilmemesinde ortaya çıkar; çünkü vergi çoğu zaman yıllar sonra, bir inceleme sırasında gündeme gelir.
Vergiyi doğuran olay: imza mı, ifa mı
Damga vergisinde vergiyi doğuran olay, belli parayı ihtiva eden ve imzalanmak suretiyle düzenlenen kâğıdın varlığına bağlıdır. Sözleşmenin uygulanıp uygulanmaması, işin yapılıp yapılmaması vergiyi doğuran olayı ortadan kaldırmaz. Feshedilen ya da hiç yürürlüğe girmeyen sözleşmelerde de vergi tartışması yaşanmasının nedeni budur.
Nüsha, suret ve elektronik ortam
Kâğıdın kaç nüsha düzenlendiği doğrudan yükü etkiler. Taraf sayısı kadar nüsha imzalamak yerine tek nüsha düzenleyip taraflara suret vermek, uygulamada sıkça tercih edilen ve sözleşmenin başına yazılan bir kayıtla belgelenmesi gereken bir tercihtir. Elektronik imzayla kurulan sözleşmelerde de kâğıt kavramının karşılığı bulunduğundan, dijital süreç tek başına muafiyet sağlamaz.
Şirketlerde en çok gözden kaçan kalemler
- Çerçeve sözleşmeye eklenen ve bedeli artıran ek protokoller
- Kefalet, teminat ve rehin şerhi içeren metinler
- İhale kararı ve sözleşmesi ile bunlara bağlı taahhütnameler
- Kira sözleşmelerinde süre uzatımını gösteren yazışmalar
- Grup şirketleri arasında imzalanan hizmet ve ödünç para sözleşmeleri
Tarhiyatla karşılaşıldığında izlenecek sıra
İnceleme sonucunda düzenlenen ihbarnamede verginin dayanağı, matrahı ve kesilen ceza ayrı ayrı gösterilir. Burada üç ayrı tartışma yürütülebilir: kâğıdın vergiye tabi olup olmadığı, matrahın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve cezanın koşullarının oluşup oluşmadığı. İhbarnamede yazılı başvuru süresi hak düşürücü niteliktedir; uzlaşma talebinin dava açma süresine etkisi de baştan hesaplanmalıdır. Azami tutar uygulanması gereken kâğıtlarda hesabın üst sınırı aşıp aşmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır. Damga vergisinde sonuç, imzalanan metnin içeriğine ve düzenlenme biçimine göre değiştiğinden, ihbarname aldığınızda dosyanızın kendi belgeleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekir.