Yasama faaliyetinin izlenmesi, basın özgürlüğünün en somut görünümlerinden biridir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde çalışacak basın ve yayın mensuplarının hangi koşullarda giriş kartı alacağı, hangi alanlarda çalışabileceği ve kartın hangi hallerde iptal edileceği idari düzenlemelerle belirlenir. Bu düzenlemeler teknik görünse de, doğrudan haber alma ve haber verme hakkını etkilediği için ayrı bir hassasiyet gerektirir.
Akreditasyon Bir Ayrıcalık mı, Usul mü
Giriş kartı verilmesi, idarenin serbestçe kullanabileceği bir lütuf değil, objektif ölçütlere bağlı bir idari işlemdir. Bu nedenle başvurunun reddi ya da kartın iptali halinde ilk sorulacak soru, işlemin hangi somut gerekçeye dayandığıdır. Gerekçesiz veya soyut ifadelerle kurulan işlemler, hukuka uygunluk denetiminde en zayıf noktayı oluşturur.
Sınırlamanın Ölçülü Olması
Basın hürriyeti anayasal güvence altındadır ve sınırlamaların ölçülü olması aranır. Güvenlik, düzen veya çalışma alanlarının kapasitesi gibi gerekçelerle getirilen kısıtlamalar bakımından şu sorular önemlidir:
- Kısıtlama tüm basın mensuplarına aynı ölçütle mi uygulanmıştır.
- Daha hafif bir tedbir yeterli olabilir miydi.
- Kısıtlamanın süresi ve kapsamı belirli midir.
- Karara karşı kurum içinde başvurulabilecek bir yol gösterilmiş midir.
Kart İptali Halinde İzlenecek Sıra
- İptal kararının yazılı olarak ve gerekçesiyle birlikte tebliğini isteyin.
- Karara dayanak yapılan olayın tarih ve içeriğini kayıt altına alın.
- Varsa görüntü, yazışma ve tanık bilgisini gecikmeden toplayın.
- Kuruma yapılacak başvuruyu, dava süresini durdurmayabileceğini bilerek planlayın.
Yargısal Denetim ve Kurumun Konumu
Akreditasyon işlemleri kamu gücü kullanılarak tesis edildiğinden, uyuşmazlık idari yargıda görülür. Davada yalnızca gazetecinin kişisel menfaati değil, kamuoyunun bilgi edinme hakkı da tartışmanın parçasıdır. Ayrıca kararın yalnız gazeteciyi mi yoksa yayın kuruluşunu mu etkilediği, davayı kimin açacağını belirler.
Kurum İçi Kayıt Disiplini
Yayın kuruluşları açısından pratik öneri, akreditasyon başvurularına ilişkin tüm yazışmaların kurumsal bir dosyada tutulmasıdır. Kartın veriliş ve yenileme tarihleri, kuruma bildirilen personel değişiklikleri ve kısıtlama bildirimleri bir arada bulunduğunda, olası bir iptal işlemine karşı savunma çok daha hızlı kurulur.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; basın çalışanının statüsü ve işlemin gerekçesi dosyadan dosyaya değiştiğinden, kart iptali halinde süre kaybedilmeden hukuki değerlendirme yapılması gerekir.