Türk Gıda Kodeksi Buğday Unu Tebliği, buğday ununun taşıması gereken teknik özellikleri, kullanılabilecek katkıları, ambalajlama ve etiketleme kurallarını belirler. Üreticiler ve dağıtıcılar açısından bu düzenlemenin pratik önemi, denetimde alınan numunenin sonucuna göre doğacak idari yaptırımlarda ortaya çıkar. Aşağıda, bir uygunsuzluk bildiriminin nasıl karşılanacağı adım adım ele alınmıştır.
Denetimde neye bakılır
Saha denetimlerinde incelenen başlıklar genellikle şunlardır: ürünün tebliğde tanımlanan sınıfa uygunluğu, izin verilmeyen madde kullanımı, etikette yer alması gereken bilgilerin eksiksizliği, ambalajın gıdayla temasa uygunluğu ve izlenebilirlik kayıtlarının tutulup tutulmadığı. Bu başlıkların her biri farklı yaptırım ağırlığına sahiptir; etiket eksikliği ile ürünün niteliğinin değiştirilmiş olması aynı kategoride değerlendirilmez.
Numune alma anı: kaybedilen hakların çoğu burada kaybedilir
Uygunsuzluk iddiasının teknik dayanağı numunedir. Numune alınırken:
- Tutanağın işletmeci nüshası mutlaka teslim alınmalıdır.
- Şahit numunenin usulüne uygun ayrıldığı ve mühürlendiği kontrol edilmelidir.
- Numunenin alındığı parti, üretim tarihi ve saklama koşulları tutanağa yazdırılmalıdır.
- Soğuk zincir veya nem koşullarına ilişkin bir çekince varsa tutanağa şerh düşülmelidir.
Şahit numune, sonradan yapılacak ikinci analiz talebinin tek dayanağıdır; bu nedenle varlığı ve muhafaza koşulu titizlikle takip edilmelidir.
Analiz sonucuna karşı ne yapılabilir
Olumsuz analiz sonucu tebliğ edildiğinde, işletmecinin belirli bir süre içinde şahit numune üzerinden yeniden analiz talep etme imkânı bulunur. Bu talep, laboratuvarın akreditasyon kapsamı, kullanılan yöntemin ürün tipine uygunluğu ve ölçüm belirsizliği gibi teknik itirazlarla birlikte sunulduğunda anlam kazanır. Salt sonuca katılmıyoruz şeklindeki bir dilekçe, dosyaya yeni bir bilgi eklemediği için sonucu değiştirmez.
İdari para cezası ve ürünün akıbeti
Uygunsuzluk halinde ceza ile birlikte piyasadan geri çekme, toplatma veya imha kararları da verilebilir. İşletme açısından çoğu zaman asıl zarar cezadan değil, ürünün akıbetine ilişkin karardan doğar. Bu nedenle savunma yalnızca cezanın kaldırılmasına değil, tedbirin kapsamının daraltılmasına da yöneltilmelidir. Aynı partiden olmayan ürünlerin karara dahil edilmesine karşı çıkılırken üretim ve sevkiyat kayıtları belirleyici olur.
Tedarikçiye rücu ve sözleşme yönetimi
Uygunsuzluk hammaddeden kaynaklanıyorsa, öğütülen buğdayın tedarikçisine yönelik rücu imkânı gündeme gelir. Bunun için tedarik sözleşmelerinde kalite taahhüdü, giriş kontrol kayıtları ve tedarikçiden alınan analiz raporları saklanmalıdır. Bu belgeler hem hukuki talebin hem de işletmenin özen yükümlülüğünü yerine getirdiğine ilişkin savunmanın temelini oluşturur.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Gıda denetimlerinde sürelerin kısa olması nedeniyle, tebligatı aldığınız tarihi esas alan bir değerlendirmeyi vakit kaybetmeden yaptırmanız önerilir.