18493 sayılı İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK, yangın, patlama, doğal afet, kimyasal sızıntı ve benzeri olaylara karşı işyerlerinde önceden hazırlık yapılmasını düzenler. Bu alandaki yükümlülüğün özelliği şudur: eksiklik çoğu zaman olay yaşanana kadar görünmez, olay yaşandığında ise geriye dönük telafisi mümkün olmaz.
Acil Durum Planı Bir Klasör Değildir
Planın hukuki değeri, işyerinin gerçek koşullarını yansıtmasına bağlıdır. Bina yerleşimi, kullanılan maddeler, vardiya düzeni ve çalışan sayısı dikkate alınmadan hazırlanan tip metinler, denetimde de yargılamada da koruma sağlamaz. Üretim hattı değiştiğinde, yeni bir madde kullanılmaya başlandığında veya yerleşim düzeni yenilendiğinde planın da güncellenmesi gerekir.
Görevlendirme ve Tatbikatın İspat Değeri
Yönetmelik, önleme, söndürme, tahliye ve ilk yardım gibi konularda çalışanlar arasından görevlendirme yapılmasını ve düzenli tatbikat gerçekleştirilmesini öngörür. Uygulamada dosyayı güçlendiren kayıtlar şunlardır:
- Görevlendirme yazıları ve görevlilerin aldığı eğitim belgeleri.
- Tatbikat tarihini, senaryosunu ve katılımcı listesini gösteren tutanaklar.
- Tatbikat sonrası tespit edilen eksiklikler ve bunların giderilme kayıtları.
- Tahliye yollarının ve ekipmanın periyodik kontrol kayıtları.
Tatbikatın yapıldığının sözlü olarak ileri sürülmesi yeterli değildir; tutanak ve imza listesi olmadan bu savunma karşılık bulmaz.
Olay Sonrasında Sorumluluk Nasıl Değerlendirilir?
Bir acil durumun zararla sonuçlanması hâlinde inceleme, olayın öngörülebilir olup olmadığı ve öngörülen riske karşı hangi tedbirin alındığı üzerinden yürür. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi idari para cezasına konu olabileceği gibi, yaralanma veya ölüm sonucu doğduğunda tazminat ve cezai sorumluluk da gündeme gelir. Tahliye yolunun kapatılmış olması veya ekipmanın çalışmaz durumda bulunması, ihmalin en görünür göstergelerindendir.
Ceza ve İtiraz Takvimi
İdari para cezalarına karşı öngörülen itiraz süreleri kısadır ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Bu nedenle tebligat zarfı ile bildirim tarihini gösteren belge saklanmalı, itiraz dilekçesi hazırlanırken denetim tutanağındaki her tespit ayrı ayrı yanıtlanmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; işyerinize özgü risk yapısı, uygulanan yaptırım veya yaşanan bir olay bakımından güncel metnin tamamı ve dosya koşulları birlikte incelenmelidir.