186 sayılı Karar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 2019 yılına ait genel yatırım ve finansman programı çerçevesinde uygulayacakları strateji ve yöntemlerin belirlenmesine ilişkindir. Bu tür yıllık program kararlarının özelliği, işletmelerin ticari kararlarına bütçe disiplini yönünden çerçeve çizmesidir; dolayısıyla hem yönetim kararlarının hem de bu kararlara dayanan bireysel işlemlerin dayanağı olurlar.
Yıllık Program Kararlarının Bağlayıcılığı
Program kararları, ilgili teşebbüsler bakımından iç işleyişi yönlendiren bağlayıcı bir çerçeve oluşturur. Yılı belirli olduğu için de zaman bakımından sınırlıdır: bir işlemin hukuka uygunluğu, o işlemin yapıldığı yıla ait program metnine göre değerlendirilir. Sonraki yılın metnindeki farklı bir kural, geçmiş yılın işlemine gerekçe yapılamaz.
İstihdam ve Ücret Başlığındaki Kısıtlar
Program kararlarının en çok uyuşmazlık doğuran alanı personel başlığıdır. Alım sayısının, kadro kullanımının ve ödeme kalemlerinin merkezi onaya bağlanması, teşebbüs yönetiminin takdirini daraltır. Bir personel talebinin reddi halinde savunmanın önce ayırt etmesi gereken nokta şudur: ret, program kararındaki sınıra mı dayanıyor, yoksa teşebbüsün kendi takdirine mi? Cevaba göre hedef alınacak işlem ve muhatap değişir.
Yatırım ve Harcamada Onay Zinciri
- Harcamanın programda öngörülen kalem içinde olduğunu belgeleyin.
- Tutar eşiklerine bağlı onay basamaklarının sırayla tamamlandığını dosyada gösterin.
- Program dışı veya ödenek üstü ihtiyaçta ek onay talebini yazılı olarak yürütün.
- İhale ve satın alma dosyasına, dayanak program kararının ilgili bölümünü ekleyin.
Geçmiş Yıl Programına Dayanan İşlemin Dava Edilmesi
Yılı geçmiş bir program kararına dayanan işlem, o karar artık uygulanmıyor olsa bile dava konusu olabilir. Böyle bir dosyada yapılması gereken, işlem tarihinde yürürlükte olan metnin resmî hâlini dosyaya koymak ve idarenin gerekçesini bu metinle karşılaştırmaktır. Uygulamada sık görülen hata, güncel yıl metnine dayanarak eski bir işlemi savunmak ya da eleştirmektir.
Denetim ve Kişisel Sorumluluk Boyutu
- Kamu kaynağı kullanımı, dış denetim raporlarına konu olabilir.
- Onay zincirindeki her imza, sorumluluk yönünden ayrıca değerlendirilir.
- Karar gerekçelerinin yazılı tutulması, sonraki yıllarda tek koruyucu belge olabilir.
- Zamanaşımı ve kayıt saklama süreleri dosya bazında planlanmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Teşebbüsünüzün işlemi hangi yılın program kararına dayanıyorsa değerlendirme ona göre yapılacağından, denetim yazısı veya iptal talebiyle karşılaşıldığında dosyanın hukuki incelemeye alınması yerinde olur.