Tahkim alanında kurulan üniversite merkezleri, uyuşmazlık çözümü konusunda araştırma yapmanın yanında eğitim, seminer ve kurumsal iş birliği faaliyetleri yürütür. Bu merkezlerin hukuki çerçevesi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa dayanır; faaliyet alanı ise kendi yönetmelikleriyle belirlenir.
Akademik merkez ile tahkim kurumu farkı
Uygulamada karşılaşılan en önemli yanılgı, bir araştırma merkezinin doğrudan tahkim yargılaması yürüten bir kurum gibi görülmesidir. Yönetmelikte açıkça öngörülmedikçe merkez, uyuşmazlıkları karara bağlayan bir yapı değildir; araştırma, eğitim ve bilgi üretimi işlevi görür. Taraflar arasındaki tahkim anlaşmalarında kurum adının hatalı biçimde gösterilmesi, tahkim anlaşmasının işlerliği bakımından sorun doğurabilir.
Merkezin faaliyet alanına giren tipik çalışmalar
- Tahkim ve alternatif uyuşmazlık çözümü konularında araştırma projeleri
- Uygulayıcılara ve öğrencilere yönelik eğitim programları
- Farazi duruşma yarışmalarına akademik destek
- Ulusal ve uluslararası kurumlarla iş birliği protokolleri
- Alanla ilgili yayın ve raporların hazırlanması
Tahkim anlaşması yazılırken dikkat edilecekler
- Uyuşmazlığın tahkime elverişli olup olmadığını baştan değerlendirin.
- Tahkim yerini, dilini ve uygulanacak usul kurallarını açıkça belirleyin.
- Hakem sayısını ve seçim yöntemini tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazın.
- Yabancılık unsuru varsa 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanununun mu, yoksa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki tahkim hükümlerinin mi uygulanacağını netleştirin.
- Kararın iptali davasına ilişkin usul ve süreleri önceden bilerek hareket edin.
Merkez faaliyetlerinde kurumsal sorumluluk
Eğitim ve danışmanlık faaliyetlerinde verilen bilginin, somut bir uyuşmazlıkta hukuki mütalaa gibi kullanılması yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Bu nedenle programların tanıtım metinlerinde faaliyetin niteliğinin açık biçimde belirtilmesi ve katılım sözleşmelerinde kapsamın sınırlandırılması yerinde olur.
İş birliği protokollerinde açık bırakılan başlıklar
Protokollerde en sık atlanan konular, üretilen içeriğin kullanım hakkı, tarafların mali katkısı ve protokolün sona erdirilmesi usulüdür. Bu başlıkların yazılı hâle getirilmesi, ileride doğabilecek tartışmaların çoğunu baştan önler.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Tahkim anlaşmaları ve tahkim yargılaması teknik usul kuralları içerdiğinden, somut bir uyuşmazlıkta konuya ilişkin ayrıntılı hukuki destek alınması önerilir.