Bankalar ve kamu idareleri tarafından yapılacak sigortalılık kontrolü ile kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge alınmasına ilişkin yönetmelik, sosyal güvenlik kayıtlarının başka kurumların işlem süreçlerine bağlanmasını düzenler. Dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'dur. Vatandaş açısından bu düzenlemenin pratik yansıması, bir bankacılık ya da kamu işleminin sigortalılık kaydına takılmasıdır.
Kontrolün amacı ve işleyişi
Amaç, işlem yapılan kişinin sosyal güvenlik statüsünün doğrulanması ve kayıt dışı çalışmanın tespitine katkı sağlanmasıdır. Uygulamada kurumlar arası elektronik sorgu yapılır ve statü uyuşmazlığı görülen kayıtlar ilgili birime bildirilir. Bu bildirim tek başına bir yaptırım değildir; ancak sonrasında inceleme başlatılabileceği için ilgilinin durumu erken öğrenmesi önem taşır.
En sık karşılaşılan uyuşmazlık başlıkları
- Fiilen çalışılmayan bir dönemin kayıtlarda çalışılmış görünmesi
- Çalışılan bir dönemin hiç bildirilmemiş olması
- Statünün yanlış kodlanması nedeniyle prim gün sayısının eksik hesaplanması
- Aynı dönemde birden fazla statünün çakışması
- Kayıt hatası nedeniyle sağlık yardımından yararlanamama
Kişisel veri boyutu göz ardı edilmemeli
Sigortalılık bilgisi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında korunan bir veridir. Kurumlar arası paylaşımın kanuni dayanağa oturması, yalnızca işlem için gerekli veriyle sınırlı kalması ve erişimlerin kayıt altına alınması beklenir. Kendisiyle ilgili verinin nereye, hangi amaçla aktarıldığını öğrenmek isteyen kişi, önce ilgili veri sorumlusuna yazılı başvuru yapmalıdır; bu başvuru sonraki aşamalar için usuli bir ön şarttır.
Kayıtta hata varsa izlenecek adımlar
- Hizmet dökümünüzü tam olarak alın ve dönem dönem karşılaştırın.
- Fiilî çalışmayı gösteren belgeleri toplayın: ücret bordroları, banka ödeme kayıtları, işyeri yazışmaları, tanık bilgileri.
- Önce kuruma yazılı düzeltme başvurusu yapın; başvuru tarihini ve evrak numarasını saklayın.
- Kurum içi yol sonuç vermezse, hizmet tespiti gibi yargısal yolların kendine özgü süre kurallarına tabi olduğunu dikkate alın.
- Bir işlemin reddine dayanan tebligat aldıysanız, tebliğ tarihini süre hesabı için mutlaka kayda geçirin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sigortalılık kayıtlarına ilişkin uyuşmazlıklarda süreler ve ispat araçları belirleyici olduğundan, dökümünüzde bir tutarsızlık fark ettiğinizde konuyu bekletmeden bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.