Şehit yakınları ile harp ve vazife malulleri, dul ve yetimleri için öngörülen faizsiz konut kredisi, sosyal amaçlı ve sınırlı sayıda kişiye tanınan bir haktır. Uygulamada tartışma çoğunlukla kredinin şartlarından değil, kimin hak sahibi sayılacağından ve hakkın bir kez kullanılmış olup olmadığından doğar. Bu rehber süreci hak sahipliği ekseninde açıklar.
Hak Sahipliğinin Tespiti
Hak sahipliği, ilgilinin kendi beyanıyla değil, malullük veya şehitlik durumunu belgeleyen kurum kayıtlarıyla belirlenir. Statünün hangi tarihte ve hangi nitelikle tanındığı, aile içinde kimin öncelikli olduğu ve daha önce aynı haktan yararlanılıp yararlanılmadığı birlikte incelenir. Kayıtlarda görünen statü ile fiilî durum arasındaki uyumsuzluk, önce ilgili kurum nezdinde düzeltilmelidir.
Aile İçinde Öncelik ve Hakkın Bir Kez Kullanılması
- Eş, çocuk ve ana-baba bakımından sıralamanın nasıl kurulduğu
- Daha önce aile bireylerinden birinin bu haktan yararlanmış olmasının etkisi
- Boşanma, yeniden evlenme veya vefat hâlinde durumun yeniden değerlendirilmesi
- Hakkın devredilemez niteliği ve üçüncü kişi adına kullanım yasağı
Başvuru Dosyasının Kurulması
Başvuruda konutun niteliği, tapu durumu ve kredinin kullanılacağı işlem türü belgelenir. Satın alınacak konutun üzerinde takyidat bulunması, kat irtifakı veya iskân durumundaki eksiklikler, hak sahipliği tanınmış olsa bile kredinin kullandırılmasını geciktirir. Bu nedenle tapu kayıtları başvurudan önce çıkarılmalı ve varsa şerhler giderilmelidir.
Ret Kararıyla Karşılaşıldığında
Talebin reddi hâlinde ilk yapılması gereken, ret gerekçesinin belge eksikliğine mi yoksa hak sahipliğinin bulunmadığı tespitine mi dayandığını ayırmaktır. Belge eksikliğine dayanan ret, tamamlama ile aşılabilir; hak sahipliğinin yokluğuna dayanan ret ise esasa ilişkindir ve statüyü belirleyen kurum kayıtlarının düzeltilmesini ya da işleme karşı hukuki yola başvurulmasını gerektirir. Her iki hâlde de yazının tebliğ tarihi süre hesabı için kritiktir.
Kredi Kullanıldıktan Sonra Dikkat Edilecekler
- Geri ödeme planındaki kesinti ve mahsup yönteminin kontrolü
- Konutun devri veya satışı hâlinde doğacak sonuçların önceden değerlendirilmesi
- Hak sahibinin vefatı hâlinde borcun ve konutun akıbetine ilişkin kayıtların incelenmesi
- Kuruma yapılan her bildirimin yazılı ve kayıtlı yapılması
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; hak sahipliği kayıtları ve aile durumu her dosyada farklı olduğundan, başvuru veya itiraz öncesinde belgeler üzerinden bireysel hukuki değerlendirme yapılması yerinde olacaktır.