Bilgi edinme hakkı, yalnızca yürütme organına değil, yasama teşkilatının idari işlemlerine yönelik olarak da kullanılabilir. Buna karşılık başvurunun kapsamı, kurumun elinde bulunan ve idari faaliyetine ilişkin bilgi ve belgelerle sınırlıdır. Aşağıda, başvurunun doğru kurulması ve ret hâlinde izlenecek yol adım adım ele alınmıştır.
Başvurunun Doğru Kurulması
Başvuruda istenen bilgi ya da belgenin açık, ayırt edilebilir ve kurumun kayıtlarında aranabilir biçimde tanımlanması gerekir. Genel bir konu başlığı yazmak yerine belgenin türü, tarih aralığı ve ilgili birim belirtildiğinde, hem cevap süresi kısalır hem de kapsam dışı olduğu gerekçesiyle ret ihtimali azalır. Başvuranın kimlik ve iletişim bilgilerinin eksiksiz olması da işlem gören bir başvuru için zorunludur.
Hangi Talepler Bilgi Edinme Kapsamında Değildir
- Kurumun elinde hazır bulunmayan, ayrıca araştırma ve analiz yapılmasını gerektiren talepler
- Görüş, yorum veya tavsiye istenmesi niteliğindeki sorular
- Üçüncü kişilerin özel hayatına ve kişisel verilerine ilişkin bilgiler
- Ticari sır veya fikrî hak kapsamındaki bilgiler
- Kurum içi hazırlık çalışmaları ve nihai karara dönüşmemiş görüş yazışmaları
Kısmi Erişim ve Ayrıştırma
Talep edilen belgenin bir kısmının açıklanabilir, bir kısmının ise sınırlama kapsamında olması hâlinde, belgenin bütünüyle reddedilmesi yerine ayrıştırılarak erişime açılması esastır. Kısmi erişim kararında, hangi bölümün hangi gerekçeyle çıkarıldığının gösterilmesi beklenir. Gerekçesiz karartma, itirazın ilk hedefidir.
Ret Kararı ve Sonrası
Başvurunun reddi hâlinde önce ilgili değerlendirme kuruluna itiraz yolu bulunur; bu itiraz, dava açma süresini durduran bir aşamadır. İtiraz dilekçesinde, ret gerekçesinin kanuni sınırlama sebeplerinden hangisine dayandığı tartışılmalı ve talebin bu sınırlamayla neden örtüşmediği somut biçimde açıklanmalıdır. Kurulun kararından sonra ise idari yargı yolu gündeme gelir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Bilginin kurumun kendi faaliyet alanına girdiğini teyit edin.
- Aynı bilginin daha önce yayımlanmış olup olmadığını kontrol edin.
- Talebi tek bir konuya odaklayın, çok başlıklı dilekçelerden kaçının.
- Başvuru ve cevap yazışmalarının tarihlerini itiraz süresi için kaydedin.
Buradaki değerlendirme genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; talebin içeriği ve kurumun kayıt düzeni sonucu etkileyeceğinden, ret kararıyla karşılaşılması hâlinde itiraz dilekçesinin dosyaya özgü biçimde hazırlanması yerinde olur.