2018/154 sayılı Karar, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 14. maddesinde belirtilen yetkilerin İletişim Başkanlığı tarafından kullanılmasını düzenler. Görünürde teknik bir yetki düzenlemesi olan bu metin, resmî ilan ve reklam alanındaki işlemlerin kim tarafından tesis edileceğini belirlediği için doğrudan dava pratiğini etkiler.
Yetki Meselesi Neden Esasa Etki Eder?
İdare hukukunda yetki, işlemin geçerlilik unsurlarındandır ve kamu düzenindendir. Bir işlemi yetkisiz makam tesis etmişse, içeriği ne kadar isabetli olursa olsun sakatlık doğar. Yetkinin bir başka makama geçtiği dönemlerde ise asıl risk tersine döner: davanın yanlış idareye yöneltilmesi. Bu karar, tam da bu geçişi düzenlediği için işlem tarihine bakılarak okunmalıdır.
Resmî İlan Alanında Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar
- Gazetenin resmî ilan yayınlama hakkının askıya alınması veya kesilmesi
- İlan payı ve dağıtım oranlarına ilişkin işlemler
- Yayın niteliğine ilişkin denetim sonucu uygulanan yaptırımlar
- Kuruma yapılan başvuruların zımnen reddi
Hangi Makam, Hangi Dönem?
Bir işleme itiraz edilirken önce şu sıralama kurulmalıdır: işlemin tarihi, o tarihte yürürlükte olan yetki düzenlemesi, işlemi imzalayan makam ve tebligatı yapan birim. Bu dört veri birbirini tutmuyorsa yetki yönünden hukuka aykırılık iddiası gündeme gelebilir. Buna karşılık başvurunun ya da davanın hasmı belirlenirken güncel yetki durumu esas alınır; aksi hâlde husumet yönünden sorun yaşanır.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- İşlemin tebliğine ilişkin belge veya tebligat zarfı
- İşlemin dayandığı denetim/tespit raporunun örneği
- Savunma istenmişse verilen savunmanın kayıtlı örneği
- Aynı konuda daha önce tesis edilmiş işlemler varsa bunlara ilişkin yazışmalar
Basın Özgürlüğü Boyutu
Resmî ilan kesme ve benzeri yaptırımlar, yayın kuruluşunun mali kaynağını doğrudan etkilediği için ifade ve basın özgürlüğü tartışmalarının içine girer. Bu nedenle itirazlarda yalnızca usul sakatlıkları değil, tedbirin ölçülülüğü ve daha hafif bir yaptırımın yeterli olup olmadığı da ayrıca ileri sürülebilir. Ölçülülük iddiasının somut verilerle, örneğin işlemin yayın faaliyetine etkisiyle desteklenmesi gerekir.
Bu yazı, resmî ilan uyuşmazlıklarına genel bir bakış sunar ve tek başına hukuki görüş yerine geçmez. İşlem tarihinize ve niteliğine göre başvurulacak merci ile süreler farklılaşabileceğinden, dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.