Biruni Üniversitesi Ana Yönetmeliği, vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluş yapısını, organlarını, mali ve idari işleyişini düzenleyen çerçeve metindir. Ana yönetmelik, üniversitenin iç hukukunun omurgasıdır; diğer tüm yönerge ve uygulama esasları ona aykırı olamaz. Bu hiyerarşi, uyuşmazlıklarda en çok başvurulan argümanı doğurur: uygulanan işlem, ana yönetmelikteki yetkiyle uyumlu mu?
Vakıf Üniversitesinde Karar Organları
Mütevelli heyeti, vakıf üniversitesinin en yetkili karar organıdır ve mali, idari konularda belirleyici konumdadır. Buna karşılık akademik konularda senato ve yönetim kurulunun yetkisi vardır. Bir kararın hangi organdan çıktığı, hem hukuka uygunluk denetiminde hem de davanın yöneltileceği muhatabın belirlenmesinde önem taşır. Yetkisiz organca alınan karar, içeriği isabetli olsa dahi iptal sebebi oluşturur.
Öğrenci Tarafında Sık Karşılaşılan Başlıklar
- Ücret ve burs: Kayıt sırasında taahhüt edilen burs oranının sonradan tek taraflı düşürülmesi, sözleşme ilişkisi çerçevesinde tartışılır.
- Disiplin işlemleri: Savunma hakkının tanınmaması, soruşturmacı atanmaması gibi usul eksiklikleri tek başına iptal sebebidir.
- Kayıt silme ve azami süre: Yükseköğretim mevzuatındaki genel hükümlerle üniversite yönergesinin çatışması hâlinde üst norm uygulanır.
- Yatay geçiş ve intibak: Ders eşleştirmelerinde gerekçesiz ret kararları denetlenebilir.
Vakıf Üniversitesi İşlemlerine Karşı Hangi Yargı Yolu?
Vakıf üniversiteleri özel hukuk tüzel kişisi olsa da, kamu hizmeti yürütür ve yükseköğretim alanında kamusal yetki kullanır. Bu nedenle öğrencilik statüsüne ilişkin işlemler (disiplin, kayıt silme, mezuniyet, intibak) idari işlem olarak değerlendirilip idari yargıda dava edilir. Buna karşılık ücret, burs ve sözleşmeden doğan parasal talepler adli yargıda görülür. Bu ayrımın karıştırılması, davanın esasa girilmeden yargı yolu bakımından reddine yol açan en sık nedendir.
İşlem Öncesi ve Sonrası Adımlar
- Kararın yazılı örneği ve tebliğ tarihini gösteren belge mutlaka temin edilir.
- İşlemin dayanağı olarak gösterilen yönerge maddesi istenir; dayanak gösterilmemişse bu husus dilekçede ayrıca vurgulanır.
- Varsa kurum içi itiraz mercii önce tüketilir; itiraz tarihinin kaydı tutulur.
- Süre, tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar; öğrenci bilgi sistemine düşen bildirimlerin ekran görüntüsü saklanır.
- Öğrencilik statüsü etkileniyorsa yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilir.
Usule Aykırılığın Gücü
Disiplin ve statü kararlarında esasa girilmeden sonuç alınmasını sağlayan şey çoğunlukla usuldür: savunma alınmaması, soruşturma raporunun tebliğ edilmemesi veya kararın gerekçesiz bırakılması gibi eksiklikler, işlemi tek başına sakatlar. Bu yüzden dilekçede usul itirazları esasa ilişkin iddialardan önce ve ayrı başlıklar hâlinde ileri sürülmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Üniversitenin güncel ana yönetmeliği ve yönergeleri farklı düzenlemeler içerebileceğinden, karar elinize ulaştığında süre kaybetmeden bir hukukçuya danışmanız uygun olur.