Mal ve hizmet tedarikinde alacaklıya yapılan geç ödemeler için uygulanacak temerrüt faiz oranı, her yıl ilan edilen tebliğle belirlenir. Bu düzenlemenin dayanağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ticari işlerde temerrüde ilişkin hükümleridir. Uygulamada asıl soru, hangi oranın hangi döneme uygulanacağıdır.
Hangi Alacaklar Kapsamda?
Düzenleme, ticari işletmeler arasında mal veya hizmet tedarikinden doğan alacakları hedefler. Tüketici işlemleri ve kamu ile yapılan bazı özel rejime tabi sözleşmeler bu çerçevenin dışında değerlendirilebilir. Bu nedenle faiz talebi kurgulanmadan önce, ilişkinin ticari nitelikte olup olmadığı belirlenmelidir.
Temerrüt Ne Zaman Başlar?
- Sözleşmede ödeme günü belirlenmişse, o günün geçmesiyle ihtara gerek kalmaksızın
- Ödeme günü belirlenmemişse, fatura veya eşdeğer ödeme talebinin ulaşmasının ardından öngörülen sürenin sonunda
- Mal veya hizmetin kabulüne bağlı hallerde, kabul veya gözden geçirme süresinin dolmasıyla
Temerrüt tarihinin bir gün bile yanlış belirlenmesi, uzun vadeli alacaklarda hesaplanan tutarda kayda değer fark yaratır.
Oranın Dönemsel Uygulanması
Faiz oranı yıllar itibarıyla değiştiğinden, temerrüt tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre dönemlere bölünerek hesaplanır. Her dönem için o tarihte yürürlükte olan oran uygulanır. Tek bir oranla yapılan toplu hesaplar, karşı tarafın itirazı üzerine düzeltilir ve alacaklı aleyhine sonuç doğurabilir.
Hesap Tablosunun Kurulması
- Fatura tarihi, tebliğ/teslim tarihi ve vade sütunlarını ayrı tutun.
- Kısmi ödemeleri tarih sırasıyla mahsup edin.
- Her dönem için uygulanan oranı ve dayanağını satır bazında gösterin.
- Toplamı hem anapara hem faiz olarak ayrıştırın.
Sözleşmeyle Değiştirilebilir mi?
Taraflar faiz oranını sözleşmeyle kararlaştırabilir; ancak alacaklı aleyhine ağır biçimde haksızlık oluşturan kayıtlar geçersiz sayılabilir. Özellikle uzun ödeme vadeleri ve faizden feragat kayıtları bu yönden incelemeye açıktır.
İcra Takibinde Gösterim
Takip talebinde faiz türü, başlangıç tarihi ve oranı açıkça yazılmalıdır. Eksik ya da çelişkili gösterim, itiraz üzerine takibin faiz kalemi yönünden sorunlu hale gelmesine yol açar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir alacakta faiz hesabı yapılırken sözleşme, fatura ve cari hesap kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.