Kamu iktisadi teşebbüslerinin yıllık yatırım, istihdam ve finansman hedefleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ya da ilgili yıl kararı ile belirlenen genel yatırım ve finansman programına bağlıdır. 2015 Yılına Ait Genel Yatırım ve Finansman Programının Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların Belirlenmesine Dair Tebliğ gibi metinler, bu programın kurum düzeyinde nasıl işletileceğini gösterir. Yıllık nitelikli olmaları, geçmiş dönem işlemlerinin hangi metne göre denetleneceği sorusunu doğurur.
Yıllık Programın Bağlayıcılığı
Program, teşebbüsün bütçe disiplinini ve personel alım sınırını belirleyen çerçeveyi kurar. Bu çerçeve aşılarak yapılan harcama veya istihdam işlemleri, sonradan Sayıştay denetiminde sorgu konusu edilebilir ve sorumluluk gündeme gelir. Bu nedenle kurum içi karar süreçlerinde, işlemin dayandığı programın hangi yıla ait olduğu açıkça belirtilmelidir.
Zaman Bakımından Uygulama Sorunu
Yıllık tebliğler yürürlükten kalksa dahi, yürürlükte oldukları dönemde tesis edilen işlemler bakımından ölçü norm olmaya devam eder. Uygulamada sıkça yapılan hata, geçmiş yıla ait bir işlemin cari yıl tebliğine göre değerlendirilmesidir. Denetim ve dava dosyalarında öncelikle şu tespit yapılmalıdır:
- İşlemin tesis edildiği tarih,
- O tarihte yürürlükte olan tebliğin metni ve varsa değişiklikleri,
- Sonradan getirilen kolaylık veya sınırlamanın geçmişe etkili olup olmadığı.
İstihdam ve Personel İşlemlerinde Sınır
Programın belirlediği personel sayısı ve ücret çerçevesi aşılırsa, hem işlemi tesis eden yöneticinin sorumluluğu hem de göreve alınan kişinin statüsü tartışmalı hâle gelir. Buna karşılık, kadro kullanım izni verilmiş olmasına rağmen atamanın yapılmaması da idari yargıya taşınabilen bir uyuşmazlık doğurur.
Uyuşmazlığın Yürüyeceği Yol
- İşlemin idari nitelikte mi, yoksa iş sözleşmesine dayalı bir ilişki mi olduğunu belirleyin; bu ayrım görevli yargı kolunu değiştirir.
- İdari yargı söz konusuysa 2577 sayılı Kanundaki süreleri, iş ilişkisi söz konusuysa iş mevzuatındaki başvuru koşullarını ayrı ayrı takip edin.
- Sayıştay sorgusu geldiyse savunma dilekçesini, ilgili yılın tebliğ metnini ve kurum içi onay zincirini ekleyerek hazırlayın.
- Bütçe kayıtları, yönetim kurulu kararları ve yazışmaları tarih sırasına göre dosyalayın.
Yanlış Merciye Başvurunun Maliyeti
Kamu teşebbüslerinde çalışanların statüleri farklılık gösterdiğinden, aynı kurumda benzer görevi yapan iki kişinin uyuşmazlığı ayrı yargı kollarında görülebilir. Görevsizlik kararıyla sonuçlanan bir başvuru, dosyayı tümüyle kaybettirmese de ek süre ve masraf yükü doğurur. Başvurudan önce statünün belgeyle netleştirilmesi bu riski azaltır.
Bu metin genel çerçeveyi aktarmak için hazırlanmıştır. Yıllık programlar her yıl yeniden düzenlendiğinden, işleminize uygulanacak metnin doğru tespiti için güncel mevzuatla birlikte uzman bir değerlendirme alınması uygun olur.