Kamu kurumlarında görevde yükselme, keyfi takdire bırakılmış bir işlem değil, önceden belirlenmiş şartlara ve sınav usulüne bağlı bir süreçtir. Anayasa Mahkemesi personeli bakımından da ilgili yönetmelik, hangi kadroya hangi şartlarla geçilebileceğini ve sınavın nasıl yapılacağını düzenler. Personel açısından kritik olan, ilan metni ile yönetmelik hükümleri arasındaki uyumun denetlenmesidir.
Görevde Yükselmenin Ön Şartları
Bu tür yönetmeliklerde genellikle üç grup şart aranır: hedeflenen kadro için öngörülen öğrenim düzeyi, kurumda veya kamuda geçirilmiş asgari hizmet süresi ve disiplin durumu. Başvuru reddedildiğinde ilk yapılması gereken, hangi şartın eksik sayıldığının yazılı gerekçesini istemektir. Gerekçesiz ret, idari işlemin sebep unsuru yönünden sorgulanmasına açık hale gelir.
Yazılı ve Sözlü Aşamanın Farklı Denetimi
- Yazılı sınav: Soru ve cevap anahtarı üzerinden nesnel denetim mümkündür; hatalı soru iddiası somut olarak ileri sürülebilir.
- Sözlü sınav: Denetim daha çok usule ilişkindir. Komisyon oluşumu, değerlendirme kriterlerinin önceden belirlenmesi ve puanlamanın tutanakla belgelenmesi aranır.
Sözlü aşamada kayıt tutulmaması veya puanın gerekçesiz verilmesi, işlemin hukuka uygunluk denetimini imkânsız hale getirdiği gerekçesiyle tartışma konusu olabilmektedir.
İdari Başvuru Basamağı
Sonuca itiraz için önce kurum içi itiraz yolu işletilir. Bu başvuruda genel ifadeler yerine, hangi sorunun neden hatalı olduğu veya hangi usul kuralının ihlal edildiği tek tek gösterilmelidir. Kurumun cevabı ya da cevapsız bıraktığı süre, dava açma süresinin başlangıcını belirlediğinden başvuru tarihinin kaydı saklanmalıdır.
İptal Davasında İleri Sürülebilecek Sakatlıklar
- Yetki: İşlemi tesis eden makamın yönetmelikte gösterilen makam olmaması
- Şekil: Komisyon kararının usulüne uygun tutanağa bağlanmaması
- Sebep: Ret gerekçesinin dosya içeriğiyle uyuşmaması
- Amaç: İşlemin kamu yararı dışında bir saikle tesis edildiği iddiası
Sonuç Alındığında Ne Olur?
İptal kararı verilmesi halinde idare, kararın gereğini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu, doğrudan atama yapılması anlamına gelmeyebilir; çoğu zaman işlemin hukuka uygun biçimde yeniden tesis edilmesi gerekir. Ayrıca yoksun kalınan parasal haklar bakımından tam yargı davası ayrıca gündeme gelebilir.
Bu bilgiler genel çerçeveyi göstermek amacıyla verilmiştir. Görevde yükselme uyuşmazlıklarında ilan metni, sınav tutanakları ve kişisel özlük dosyası birlikte incelenmeden sağlıklı bir değerlendirme yapılamaz.