Az tehlikeli sınıfta yer alan ve çalışan sayısı sınırlı işyerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin bizzat işveren veya işveren vekili tarafından yürütülmesine imkân tanınmıştır. İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik, bu imkânın koşullarını ve sınırlarını belirler. Bu rehber, üstlenilen sorumluluğun kapsamını ve iş kazası sonrası kusur değerlendirmesini konu alır.
Bu Yetkiyi Kim Kullanabilir?
- İşyerinin tehlike sınıfı yönetmelikte öngörülen kapsamda olmalıdır.
- Çalışan sayısı belirlenen eşiği aşmamalıdır.
- İşveren veya işveren vekili, öngörülen eğitim programını tamamlayıp belge almalıdır.
- İşveren, işyerinde fiilen bulunuyor olmalıdır.
Bu koşullardan biri ortadan kalktığında (örneğin çalışan sayısı arttığında) hizmetin profesyonel şekilde sağlanması yükümlülüğü doğar; bu geçişin gecikmesi denetimde doğrudan eksiklik olarak kaydedilir.
Üstlenilen Yükümlülükler
Yetkiyi kullanan işveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun öngördüğü temel görevleri de üstlenmiş olur: risk değerlendirmesinin yapılması ve güncellenmesi, çalışanlara temel İSG eğitimi verilmesi, acil durum planlarının hazırlanması, gerekli kişisel koruyucu donanımın sağlanması ve kullanımının denetlenmesi. Bu görevlerin yerine getirildiğinin yazılı kayıtla ispatlanabilmesi esastır.
İş Kazası Sonrası Kusur Nasıl Belirlenir?
İş kazası dosyalarında bilirkişi, işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini belgeler üzerinden inceler. Kritik sorular şunlardır: risk değerlendirmesi kazaya konu tehlikeyi öngörmüş müdür, çalışan bu konuda eğitilmiş midir, eğitim tutanağı imzalı mıdır, koruyucu donanım tutanakla teslim edilmiş midir? Belgenin yokluğu, uygulamada çoğu zaman yükümlülüğün hiç yerine getirilmediği yönünde değerlendirilir.
Doğabilecek Üçlü Sorumluluk
- İdari: Denetimde tespit edilen her eksiklik için ayrı idari para cezası.
- Hukuki: Çalışan veya yakınlarının açacağı maddi ve manevi tazminat davaları ile kurumun rücu talebi.
- Cezai: Ölüm veya yaralanma hâlinde taksirle sorumluluk yönünden yürütülen soruşturma.
Kayıt Düzeni İçin Asgari Set
Risk değerlendirme raporu, imzalı eğitim katılım tutanakları, işe giriş ve periyodik sağlık raporları, kişisel koruyucu donanım zimmet formları, acil durum tatbikat kayıtları ve ekipman periyodik kontrol raporları tek bir dosyada tarih sırasıyla tutulmalıdır. Denetim veya dava anında aranan ilk evraklar bunlardır.
Bu bilgiler genel çerçeve sunmaktadır; iş kazası ve İSG uyuşmazlıklarında işyerinin fiilî koşulları ve olayın gelişimi belirleyici olduğundan, somut durumunuzda iş hukuku alanında hukuki destek almanız yerinde olacaktır.