İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2015/41) gibi düzenlemeler, belirli menşeli eşyanın ithalatına dampinge karşı vergi ya da benzeri bir önlem uygulanmasına ilişkin süreçleri ilan eder. Önlem kararı, ithalatçı için doğrudan bir maliyet kalemine dönüşür; bu nedenle karar öncesinde ve sonrasında yürütülecek uyum planı, ticari sürekliliğin belirleyicisidir.
Önlemin İthalatçıya Yansıması
Önlem, genellikle eşyanın gümrük kıymeti üzerinden belirli bir oran ya da birim başına sabit tutar olarak uygulanır. Uygulamada belirleyici olan üç unsur şudur: eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonu, menşe ülke ve varsa firma bazlı oran. Bu üçlüden herhangi birinin yanlış beyanı, sonradan yapılan kontrolde ek tahakkuk ve ceza doğurur.
Menşe Belgesinde Riskli Alanlar
- Üçüncü bir ülke üzerinden yapılan sevkiyatlarda menşein değişmediğinin gözden kaçırılması
- Basit işçilik sayılan işlemlerin menşe kazandırdığı yönünde hatalı değerlendirme
- Menşe şahadetnamesinin sonradan geçersiz sayılması ihtimaline karşı tedarikçiden taahhüt alınmaması
- Fatura ve konşimento arasındaki bilgi uyumsuzlukları
Sonradan Kontrol ve Ek Tahakkuk
- Gümrük idaresinin sonradan kontrol yetkisi kapsamında geçmiş beyanların incelenebileceğini planlamaya dahil edin.
- Ek tahakkuk ve ceza kararı tebliğ edildiğinde, Gümrük Kanunu'nda öngörülen itiraz yolunu süresi içinde kullanın; idari itiraz aşaması dava yolundan önce gelir.
- İdari itirazın reddi üzerine idari yargıda dava açılabilir; sürelerin itiraz kararının tebliğinden itibaren yeniden hesaplandığına dikkat edin.
- Uzlaşma imkânının bulunup bulunmadığını ve bu yolun dava hakkına etkisini önceden değerlendirin.
Sözleşmesel Koruma
Yurt dışı tedarikçiyle yapılan sözleşmeye, önlem uygulanması hâlinde fiyat revizyonu, sözleşmeden dönme veya maliyet paylaşımı gibi mekanizmaların konulması, riskin tek taraflı kalmasını önler. Yürürlükteki teslim şeklinin gümrük vergilerini kimin üstlendiğini belirlediği de gözden kaçırılmamalıdır.
Gözden Geçirme Talebi
Önlemler süreli uygulanır ve belirli koşullarda gözden geçirme talebine konu edilebilir. Piyasa koşullarının değiştiğini gösteren veriler düzenli olarak biriktirildiğinde, ileride yapılacak başvuru çok daha güçlü bir zemine oturur.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Gümrük ve ticaret politikası önlemleri dosyaya özgü teknik veriye dayandığından, ithalat planlaması yapılmadan önce hukuki ve gümrük müşavirliği desteğinden birlikte yararlanılması önerilir.