Psikolojik danışma hizmetinin hukuki çekirdeğinde tek bir kavram vardır: gizlilik. Trakya Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği gibi düzenlemeler merkezin çalışma esaslarını belirlerken, danışan verilerinin korunması hem meslek etiği hem de bağlayıcı hukuk kuralları tarafından çerçevelenir. Bu rehber, gizliliğin sınırlarını ve ihlal halinde doğan sorumluluğu ele alıyor.
Danışan Kayıtları Hangi Kategoriye Girer
Ruh sağlığına ilişkin veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli kişisel veri sayılır. Bu, işlenmesi için daha ağır koşullar ve daha yüksek güvenlik tedbirleri gerektirmesi anlamına gelir. Seans notları, test sonuçları, randevu kayıtları ve hatta danışanın merkeze başvurmuş olduğu bilgisi bu kapsamdadır. Sıradan bir öğrenci kaydı gibi işlem görmesi, başlı başına bir ihlaldir.
Gizliliğin İstisnaları Nerede Başlar
- Danışanın kendisine veya bir başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike bulunması.
- Çocuğun korunmaya ihtiyacı olduğu yönünde bir tespit; bu halde bildirim yükümlülüğü doğar.
- Yetkili adli merciin usulüne uygun yazılı talebi.
- Danışanın açık ve yazılı rızasıyla belirli bir kişi ya da kuruma bilgi verilmesi.
Bunun dışındaki hiçbir talep — aile, işveren, okul yönetimi ya da meslektaş merakı — bilgi paylaşımını haklı kılmaz.
İhlalin Üç Ayrı Sonucu
Bir gizlilik ihlali tek bir yaptırımla sınırlı kalmaz. Birincisi, Türk Ceza Kanunu kapsamında verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılmasına ilişkin suç tipleri gündeme gelebilir. İkincisi, veri sorumlusu sıfatıyla kurum bakımından idari yaptırım riski doğar. Üçüncüsü, danışan kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat talep edebilir. Bu üç süreç birbirinden bağımsız yürür; birinde verilen karar diğerini otomatik olarak sonlandırmaz.
Kurumsal Koruma Tedbirleri
- Seans notlarını kilitli fiziksel ortamda ya da erişim kaydı tutan şifreli sistemde saklayın.
- Kim, hangi kayda, ne zaman eriştiğini gösteren log kaydı tutun.
- Aydınlatma metnini ve açık rıza formunu ayrı belgeler olarak düzenleyin; rızayı hizmet şartına bağlamayın.
- Saklama süresi dolan kayıtlar için imha politikası oluşturun ve tutanakla uygulayın.
- Adli bir talep geldiğinde, talebin kapsamıyla sınırlı bilgi verin; dosyanın tamamını göndermeyin.
Danışanın Hakları
Danışan, kendisiyle ilgili verilere erişme, düzeltilmesini isteme ve koşulları varsa silinmesini talep etme hakkına sahiptir. Talep önce veri sorumlusu kuruma yöneltilir; cevap verilmez ya da yetersiz bulunursa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır. Bu sıralamanın atlanması, şikâyetin usulden değerlendirilmemesine yol açabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir gizlilik ihlali iddiasında, paylaşılan verinin niteliği ve paylaşımın koşulları sonucu belirleyeceğinden, konuyu bir hukukçuyla ayrıntılı değerlendirmeniz uygun olur.