Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları, sağlık mevzuatında ayrıca düzenlenmiş, yalnızca belirli niteliklere sahip kişilerce ve yetkilendirilmiş ünitelerde yapılabilen işlemlerdir. Karabük Üniversitesi Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği gibi metinler, üniversite bünyesindeki bu faaliyetin kurumsal çerçevesini oluşturur. Rehberde, alanın hukuki risk noktaları ele alınmaktadır.
Yetki Sınırı: En Kritik Başlık
Bu alandaki düzenlemenin temel mantığı, uygulamayı yapacak kişinin sağlık mesleği mensubu olması ve ilgili uygulama için ayrıca sertifikalandırılmış bulunmasıdır. Yetkisiz kişilerce yapılan işlemler:
- İdari yaptırıma ve ünitenin faaliyetten men edilmesine yol açar,
- Türk Ceza Kanununda düzenlenen ilgili suç tipleri bakımından soruşturma konusu olabilir,
- Zarar doğması hâlinde tazminat sorumluluğunu ağırlaştırır, çünkü kusur baştan yerleşiktir.
Merkez yönetiminin, uygulama yapan her personelin sertifika geçerliliğini periyodik olarak denetlemesi bu nedenle yalnızca idari değil hukuki bir zorunluluktur.
Tamamlayıcı Uygulamanın Sınırı
Bu uygulamalar, adından da anlaşılacağı üzere tıbbi tedavinin yerine geçmez. Hastanın mevcut tedavisini bırakmasına yol açacak yönlendirmeler, hem meslek etiği hem sorumluluk hukuku bakımından ağır sonuçlar doğurur. Hasta dosyasında, uygulamanın tamamlayıcı niteliğinin hastaya açıklandığının kayıtlı olması gerekir.
Aydınlatma ve Onam
Her uygulama öncesinde, işlemin niteliği, beklenen fayda, olası yan etkiler ve alternatifler hastaya anlatılmalı; onam yazılı olarak alınmalıdır. Onam metninin matbu ve genel ifadelerden oluşması, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini göstermeye tek başına yetmez. Uyuşmazlıklarda mahkemeler, aydınlatmanın somut olaya özgülenip özgülenmediğine bakar.
Tanıtım ve Reklam Sınırlaması
Sağlık hizmetlerinde ticari reklam yapılması sınırlandırılmıştır. Sonuç garantisi veren, hasta deneyimi paylaşan veya karşılaştırmalı üstünlük iddia eden tanıtımlar, hem sağlık mevzuatı hem de haksız rekabet hükümleri bakımından sorun oluşturur. Bilgilendirme ile reklam arasındaki çizgi, içeriğin talep yaratmaya mı yoksa aydınlatmaya mı yöneldiğine bakılarak belirlenir.
Kayıt Düzeni ve Hasta Verisi
Uygulama kayıtları sağlık verisi niteliğindedir ve 6698 sayılı KVKK kapsamında özel korumaya tabidir. Kayıtların eksiksiz tutulması, olası bir tazminat davasında merkezin en güçlü savunma aracıdır; kayıt yokluğu ise ispat yükünün fiilen merkez aleyhine ağırlaşmasına yol açar.
Merkez Yönetimi İçin Kontrol Listesi
- Personel sertifika ve yetki belgelerinin güncelliği.
- Uygulama bazlı onam formlarının ayrı ayrı hazırlanması.
- Komplikasyon hâlinde izlenecek iç yönlendirme prosedürü.
- Tanıtım materyallerinin yayımdan önce mevzuata uygunluk kontrolünden geçirilmesi.
Bu alan hızla gelişen ve düzenlemesi güncellenen bir alandır. Somut bir uygulama, tanıtım veya şikâyet süreci söz konusu olduğunda, yürürlükteki mevzuatın son hâline göre hukuki değerlendirme alınması önerilir.