Üniversitelerin rehberlik ve psikolojik danışmanlık merkezleri, öğrencilere danışmanlık hizmeti sunar. Yönetmelik merkezin organlarını ve hizmet alanını belirler; ancak bu alanda hukuki riskin merkezinde gizlilik ile bildirim yükümlülüğü arasındaki gerilim bulunur. Bu rehber söz konusu dengeye odaklanır.
Danışan Kaydı: Hassas Bir Veri Kategorisi
Psikolojik danışma kayıtları, 6698 sayılı Kanun bakımından sağlık verisi niteliği taşıdığından özel nitelikli kişisel veri kategorisindedir ve daha katı işleme şartlarına tabidir. Uygulamada aranması gereken asgari yapı:
- Kayıtların fiziki ve dijital olarak erişimi sınırlı ortamda tutulması,
- Kime, hangi gerekçeyle erişim verildiğinin loglanması,
- Saklama süresinin belirlenmiş ve süre sonunda imha politikasının uygulanıyor olması,
- Danışana verilen aydınlatma metninde, verinin nerede saklandığının açıkça yazılması.
Gizliliğin Sınırı Nerede Başlar?
Danışmanlık ilişkisi kural olarak gizlidir. Ancak gizlilik mutlak değildir. Türk Ceza Kanunu, işlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeme ile sağlık mesleği mensuplarının görevleri sırasında suç belirtisi ile karşılaşıp bildirmemesi hallerini ayrıca düzenler. Buna karşılık aynı Kanun, görevi gereği öğrenilen sırrın açıklanmasını da yaptırıma bağlar. İki yükümlülüğün kesiştiği noktada, danışmanın önündeki soru şudur: karşılaşılan durum gerçekleşmiş veya süregelen bir suça mı işaret ediyor, yoksa yalnızca danışanın kişisel sıkıntısı mı?
Çocuk ve Aile İçi Şiddet Şüphesi
Çocuğun istismarı, aile içi şiddet veya kendine zarar verme riski söz konusu olduğunda kolluk, savcılık veya ilgili sosyal hizmet birimine yönlendirme gündeme gelir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler, mağdurun talebi olmasa da harekete geçirilebilen bir yapı içerir. Burada danışmanın rolü teşhis koymak değil, riski görüp doğru mercie ulaştırmaktır.
Kurum İçi Paylaşımda Sık Yapılan Hata
- Danışan bilgisinin, akademik danışman veya bölüm başkanıyla "iyi niyetle" paylaşılması — çoğu zaman hukuki dayanağı yoktur.
- Devamsızlık mazereti için hazırlanan yazıda tanı ve içerik bilgisine yer verilmesi; oysa çoğu halde yalnızca görüşmeye devam edildiği bilgisi yeterlidir.
- Grup çalışmalarında katılımcı listesinin başkalarına açık biçimde tutulması.
- Randevu sisteminin, görüşme konusunu üçüncü kişilerin görebileceği alanda göstermesi.
Danışanın Hakları
Danışan; kendisiyle ilgili verilere erişme, düzeltilmesini isteme ve şartları varsa silinmesini talep etme haklarına sahiptir. Gizliliğin ihlal edildiği kanaatindeyse önce kuruma başvurup ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolunu kullanabilir; ayrıca kişilik haklarına dayalı hukuk davası ve suç duyurusu imkânları saklıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir ve her olayın koşulları farklıdır. Gizlilik ile bildirim yükümlülüğünün çatıştığı somut bir durumda, karar vermeden önce hukuki görüş alınması hem danışanı hem uygulayıcıyı korur.