Acele kamulaştırma, idarenin taşınmaza olağan kamulaştırma sürecinin tamamlanmasını beklemeden el koyabilmesine imkân tanıyan istisnai bir yoldur. Şanlıurfa ilinin Eyyübiye ilçesinde, Balıklıgöl ile Eyyüp Peygamber Makamı arasındaki kültür turizm yolu projesi kapsamında bazı taşınmazlar için alınan karar da bu usule dayanır. Malik açısından kritik olan nokta, hızlı işleyen bu sürecin bedel hakkını ortadan kaldırmadığının bilinmesidir.
Sürecin İşleyişi: El Koyma ve Bedelin Ayrılması
Acele kamulaştırmada idare, mahkemeden taşınmaza el koyma yetkisi verilmesini ister. Mahkeme bilirkişi aracılığıyla değer tespiti yaptırır ve belirlenen bedelin bloke edilmesi üzerine el koyma kararı verilir. Bu aşamada tespit edilen tutar geçici niteliktedir; taşınmazın nihai bedeli, sonradan açılacak kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında belirlenir. Dolayısıyla ilk aşamadaki rakamın düşük olması, sürecin sonunu göstermez.
Malikin İlk Yedi İşi
- Tebligatın kime, hangi adrese ve hangi tarihte yapıldığının kontrolü
- Tapu kaydı ve varsa intikal işlemlerinin tamamlanması
- Taşınmazın mevcut kullanımının fotoğraf ve belgeyle tespiti
- Ağaç, yapı, işletme ve gelir getirici unsurların ayrı ayrı kayda geçirilmesi
- Emsal satışlara ilişkin bilgi ve belgelerin toplanması
- Kısmi kamulaştırmada kalan kısmın kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi
- Dosyaya sunulacak beyanların tek elden hazırlanması
Tebligat ve İlan Riski
Bu tür dosyalarda en sık yaşanan hak kaybı, adres değişikliği veya mirasçılara ulaşılamaması nedeniyle tebligatın ilanen yapılmasıdır. Bu durumda malik süreçten geç haberdar olur ve savunma imkânı daralır. Taşınmazı bulunduğu bölgede proje yürütülen kişilerin tapu kayıtlarındaki adres bilgilerini güncel tutması, en basit ama en etkili önlemdir.
Bedel Uyuşmazlığı ile İptal Talebinin Ayrılması
Bedele ilişkin uyuşmazlık asliye hukuk mahkemesinde, acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluğuna yönelik iptal talebi ise idari yargıda incelenir. Bu ayrım gözden kaçırıldığında, hem süre hem de emek boşa harcanır. Kamu yararı ve aciliyet gerekçesinin tartışılmasını isteyen malikin, bedel dosyasını da paralel olarak takip etmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Acele kamulaştırma dosyalarında süreler kısa ve teknik olduğundan, tebligatı alır almaz dosyanın incelenmesi önerilir.