İcra takibinde haczedilen taşınır malların muhafazası, lisanslı yediemin depolarında yapılır. Bu depoların alacağı ücretler, Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan tarifeyle belirlenir. Muhafaza ücreti çoğu dosyada asıl alacağın yanında ciddi bir kalem oluşturduğundan, hem alacaklının hem borçlunun bu maliyeti yönetmesi gerekir.
Ücreti Kim Öder, Kimde Kalır?
Muhafaza ve nakliye giderleri, takibi yürüten alacaklı tarafından peşin karşılanır. Ancak bu giderler, İcra ve İflas Kanunu uyarınca takip masrafı sayılır ve kural olarak borçluya yüklenir; satış bedelinden öncelikle tahsil edilir. Sorun, malın satılamaması veya satış bedelinin muhafaza masrafını dahi karşılamaması hâlinde ortaya çıkar. Böyle dosyalarda alacaklı, tahsil edemediği alacağın üstüne bir de depo masrafıyla baş başa kalır.
Muhafaza Süresi Uzadıkça Artan Risk
- Ücret günlük veya aylık esasla işlediğinden, satışın gecikmesi maliyeti katlar.
- Araçlarda değer kaybı muhafaza süresiyle doğru orantılı olarak hızlanır.
- Bekleyen mal, satış aşamasında masrafı karşılamayan bedelle alıcı bulabilir.
- Borçlu açısından, aracın iadesi geciktikçe kullanım kaybı büyür.
Borçlu Ne Yapabilir?
Borçlunun elindeki başlıca imkânlar; borcu ödeyerek veya teminat göstererek haczin kaldırılmasını istemek, malın kendisine yediemin olarak bırakılmasını talep etmek ve haczin usulsüzlüğü ya da haczedilemezlik iddiasıyla icra mahkemesine şikâyet yoluna gitmektir. Haczedilmezlik şikâyeti kanunda öngörülen süreye tabidir; sürenin kaçırılması, sonradan aynı iddianın dinlenmesini güçleştirir.
Tarifeye ve Hesaba İtiraz
Depo tarafından düzenlenen fatura ve icra dosyasına yansıtılan masraf kaleminin tarifeye uygunluğu denetlenebilir. Tarifede öngörülmeyen kalemlerin eklenmesi, muhafaza tarihlerinin hatalı gösterilmesi veya aynı gün için mükerrer ücret tahakkuku sık görülen hatalardır. İtiraz, icra müdürlüğü işlemine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür; şikâyet süresi kısadır ve dosyanın incelenmesi bir an önce yapılmalıdır.
Maliyeti Azaltan Pratik Adımlar
- Haciz öncesi malın gerçek satış değerini araştırın; masrafı karşılamayacak mala haciz koymak çoğu kez zarar üretir.
- Muhafaza altına alınan mal için satış talebini geciktirmeyin.
- Depo giriş tutanağını, malın hasar durumunu gösterecek şekilde ayrıntılı düzenletin.
- Fatura kalemlerini yürürlükteki tarifeyle satır satır karşılaştırın.
- Borçluysanız, ödeme veya teminat yoluyla muhafazayı erken sonlandırma seçeneğini hesaplayın.
Bu açıklamalar genel bilgi vermeyi amaçlar; uygulanacak tarife, muhafaza tarihine ve malın cinsine göre değişir. Dosyanızdaki masraf kalemlerini ve süreleri bir hukukçuyla birlikte incelemeniz olası hatalı tahakkukları erken yakalamanızı sağlar.