Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik, ambalaj, kap, mutfak gereci ve üretim hattı ekipmanı gibi gıdayla temas eden ürünlerin taşıması gereken güvenlik koşullarını belirler. Bu alandaki denetimlerde en sık karşılaşılan tespit, ürünün gerçekten zararlı çıkması değil; uygunluğun belgelenememesidir.
Temel İlke: Bileşen Geçişi
Yönetmeliğin dayandığı temel yaklaşım, malzemeden gıdaya geçen maddelerin insan sağlığını tehlikeye atmaması ve gıdanın bileşimini kabul edilemez ölçüde değiştirmemesidir. Bu nedenle bir ürünün "gıdaya uygun" sayılması, yalnızca hammaddesinin listeye dahil olmasına değil; kullanım koşullarındaki geçiş değerlerine de bağlıdır. Aynı plastik, soğuk içecek için uygunken sıcak ve yağlı gıda için uygun olmayabilir.
Uygunluk Beyanı ve Destekleyici Belgeler
- Ürünün hangi gıda tipi, sıcaklık ve temas süresi için uygun olduğunun beyanda açıkça yer alması
- Beyanı destekleyen migrasyon test raporlarının işletmede hazır tutulması
- Zincirin her halkasında beyanın bir sonraki alıcıya aktarılması
- Geri dönüştürülmüş malzeme kullanılıyorsa buna ilişkin izin ve kayıtların bulunması
- Parti/lot bazında izlenebilirliğin sağlanması
Gıda İşletmecisinin Kendi Sorumluluğu
Ambalajı satın alan gıda işletmecisi, tedarikçisinin beyanına güvenerek sorumluluktan tümüyle kurtulamaz. Denetimde kendisinden, kullandığı ambalaja ait uygunluk beyanını ibraz etmesi beklenir. Bu beyanın olmaması veya ürünün kullanım koşullarını kapsamaması halinde, tespit doğrudan gıda işletmecisine yönelir. Tedarikçiye rücu ise ancak sözleşmede buna ilişkin hüküm ve yeterli belge varsa işlerlik kazanır.
Denetim Sonrası Yol Haritası
- Tutanakta belirtilen ürünü parti numarasıyla stokta ve satışta izole edin.
- Tedarikçiden ilgili partiye ait uygunluk beyanı ve test raporunu yazılı olarak isteyin; talebinizin tarihini kayda geçirin.
- Verilen süre içinde eksiklik giderilebiliyorsa giderip idareye yazılı bilgi verin.
- İdari yaptırım kararı tebliğ edilirse, kararın dayandığı mevzuat maddesini ve itiraz merciini karar metninden teyit edin.
- Geri çağırma söz konusuysa, tüketiciye yönelik duyurunun içeriğini de hukuki risk açısından gözden geçirin.
Tedarik Sözleşmelerinde Alınacak Önlem
Ambalaj tedarik sözleşmelerine; her sevkiyat için güncel uygunluk beyanı verme yükümlülüğü, beyanın gerçeğe aykırılığı halinde doğacak idari para cezası ve geri çağırma masraflarının tedarikçiye rücu edilebileceği ve kullanım koşullarının açıkça tanımlanacağı hükümlerin konulması, gıda işletmecisinin maruz kaldığı riski önemli ölçüde dengeler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; ürün grubuna, denetim tutanağının içeriğine ve sözleşme metnine göre değerlendirme değişeceğinden somut olayda hukuki görüş alınması önerilir.