Kuluçka merkezleri, fikir aşamasındaki ekipleri şirketleşme ve yatırım sürecine taşır. Bu yönetmelik merkezin organlarını ve çalışma esaslarını belirler; ancak girişimcilerin karşısına çıkan asıl hukuki mesele daha sonra doğar: merkez ile girişimci arasındaki ilişkinin ve kurucular arasındaki pay dağılımının yazılı olmaması.
Kabul Protokolünde Netleşmesi Gereken Başlıklar
- Merkezin sağladığı desteğin karşılığında pay, opsiyon veya gelir payı talep edilip edilmediği
- Mentorluk ve ofis desteğinin süresi ile programdan çıkarılma halleri
- Programa girişte sunulan fikir ve prototipin mülkiyeti
- Üniversite kaynakları (laboratuvar, yazılım lisansı, öğrenci emeği) kullanılarak üretilen çıktının durumu
Kurucu Ortak Sözleşmesi Yazılmadan Şirket Kurmayın
Şirket kuruluşu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre yapılır; ancak esas sözleşme, kurucular arasındaki asıl anlaşmayı çoğu zaman yansıtmaz. Vesting (hak edişin zamana yayılması), ayrılan kurucunun payı, karar çoğunlukları ve rekabet etmeme taahhüdü ayrı bir pay sahipleri sözleşmesinde düzenlenmezse, ekip dağıldığında çalışmayan bir kurucu payını elinde tutmaya devam eder. Erken aşamada çözülmesi kolay olan bu konu, yatırım turunda ciddi bir engele dönüşür.
Fikri Hakların Şirkete Devri
Yazılım, tasarım ve marka çoğu zaman kurucuların kişisel hesaplarında ve depolarında doğar. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu bakımından hakların şirket tüzel kişiliğine açık biçimde devredilmesi gerekir. Marka başvurusunun kurucunun kendi adına yapılmış olması, yatırımcı incelemesinde ilk çıkan sorunlardandır.
Öğrenci ve Stajyer Emeğinin Statüsü
Girişimde çalışan öğrencinin konumu belirsiz bırakılırsa, ileride işçilik alacağı ve sigorta yönünden 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında talep doğabilir. Ortaklık vaadiyle bedelsiz çalıştırma, hem iş hukuku hem de ortaklık hukuku açısından iki yönlü risk üretir.
Programdan Çıkış Anını Planlamak
- Çıkış tarihinde devredilecek varlık ve hesapların listesini yapın.
- Merkeze ait kaynaklarla üretilen materyali ayrıştırın.
- Gizlilik yükümlülüğünün programdan sonra da süreceğini yazılı hale getirin.
- Uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme ve tahkim tercihini belirleyin.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; girişiminizin yapısına, alınan destek türüne ve imzaladığınız protokole göre sonuçlar değişeceğinden sözleşmelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olacaktır.