154 kV Ortaköy trafo merkezi ile geçici trafo merkezi arasındaki enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 2677 sayılı Karar, iletim hattı kamulaştırmalarına özgü bir soruyu gündeme getirir: dosya hangi mahkemede, hangi hukuki nitelendirmeyle görülecektir?
Mülkiyetin Alınması ile İrtifak Kurulması Aynı Şey Değildir
Yüksek gerilim iletim hatlarında çoğu zaman taşınmazın mülkiyeti idareye geçmez; hattın geçtiği koridor üzerinde bir irtifak hakkı kurulur. Malik tapuda malik olmaya devam eder, ancak koridorda yapılaşma ve bazı kullanım biçimleri sınırlanır. Direk yerlerinde ise mülkiyet kamulaştırması yapılabilir. Aynı dosyada iki farklı rejimin bir arada bulunması mümkündür ve bedel hesabı ile kısıtlamanın kapsamı bu ayrıma göre değişir.
Hangi Yargı Kolu, Hangi Mahkeme
Uyuşmazlığın konusu ikiye ayrılır. Acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu, kamu yararı ve acelelik unsurları idari yargıda tartışılır; burada 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri uygulanır ve dava açma süresi tebliğ veya öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bedelin miktarı, irtifakın kapsamı ve tescil ise adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde görülür. İki yolu birbirine karıştıran başvurular süre yönünden reddedilebilir; bu nedenle ilk gün yapılacak nitelendirme, dosyanın tamamını etkiler.
Geçici Trafo Merkezi İbaresi Ne Anlama Gelir
Projede geçici nitelikte bir tesis bulunması, kamulaştırmanın da geçici olduğu anlamına gelmez. Tesisin geçici olarak planlanması ile taşınmaz üzerinde kurulan hakkın süresi ayrı meselelerdir. Malikin, tapuya işlenen hakkın süreli mi süresiz mi olduğunu ve tesis kaldırıldığında kısıtlamanın kendiliğinden sona erip ermeyeceğini kayıt üzerinden netleştirmesi gerekir.
Yetki ve Nitelendirme Kontrol Listesi
- Kararda taşınmazınız hangi parsel numarasıyla ve hangi yüzölçümüyle yer alıyor
- Talep mülkiyet kamulaştırması mı, irtifak kamulaştırması mı
- Tapuya hangi tarihte hangi şerh işlenmiş
- Bedel tespiti davası hangi mahkemede, hangi esas numarası ile açılmış
- İdari yargıda açılacak davanın süresi hangi tarihten başlıyor
Dosyayı Baştan Doğru Kurmak
- Tapu kaydını ve kadastro paftasını temin ederek koridorun parseldeki konumunu belirleyin.
- İdareye yazılı başvuru yaparak proje ve güzergâh bilgisini talep edin.
- İdari yargı ve adli yargı süreçlerini ayrı ayrı takvimlendirin.
- İrtifak nedeniyle kullanılamaz hale gelen alanları ölçülü biçimde tespit ettirin.
Bu rehber genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Enerji yatırımlarına ilişkin kamulaştırma dosyalarında görev ve yetki değerlendirmesi olayın ayrıntısına göre değiştiğinden, işlem yapmadan önce dosyanızın hukuki nitelendirmesini birlikte gözden geçirmekte yarar vardır.