17/4/2020 tarihli ve 2423 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına Ek Karar'da değişiklik yapılmasına ilişkin 2756 sayılı Karar, dış ticaret yapan işletmeler bakımından doğrudan maliyet etkisi doğuran düzenlemelerdendir. Bu tür kararlarda uyuşmazlığın çıkış noktası neredeyse her zaman aynıdır: eşyanın hangi tarife pozisyonunda sınıflandırıldığı ve beyannamenin tescil edildiği tarihte hangi oranın geçerli olduğu.
Yürürlük Tarihi Neden Bu Kadar Kritik?
İthalat rejiminde yapılan değişikliklerde belirleyici olan, eşyanın sipariş edildiği ya da yola çıktığı tarih değil, kural olarak gümrük beyannamesinin tescil edildiği andır. Yolda olan yükler bakımından bazı düzenlemelerde geçiş hükümlerine yer verilebilir. Bu nedenle işletmenin ilk yapması gereken, kararın yürürlük maddesini ve varsa geçiş hükmünü kendi sevkiyat takvimiyle karşılaştırmaktır.
Tarife Sınıflandırması: Uyuşmazlığın Kalbi
İlave vergi uygulamaları belirli tarife pozisyonlarına bağlandığından, eşyanın sınıflandırması doğrudan ödenecek tutarı belirler. İdare ile yükümlü arasındaki görüş ayrılığı çoğu kez teknik bir zeminde ilerler:
- Eşyanın bileşimi, kullanım amacı ve teknik özellikleri
- Laboratuvar tahlil raporlarının kapsamı ve itiraz imkânı
- Menşe belgesinin geçerliliği ve menşe kurallarının sağlanıp sağlanmadığı
- Benzer eşyada daha önce alınmış bağlayıcı tarife bilgisinin bulunup bulunmadığı
Önce İdari İtiraz, Sonra Dava
Gümrük işlemlerinde ek tahakkuk veya ceza kararı tebliğ edildiğinde doğrudan dava açmak yerine, mevzuatın öngördüğü idari itiraz aşamasının tamamlanması gerekir. Bu zorunlu aşama atlanarak açılan davalar usulden reddedilebilir ve bu sırada itiraz süresi de dolmuş olabilir. İtiraz süreleri kısadır; tebliğ tarihi dosyanın en önemli verisi olarak kayda geçirilmelidir.
Ödeme, Teminat ve Malın Serbest Bırakılması
İtiraz veya dava süreci devam ederken eşyanın gümrükte bekletilmesi işletmeye ayrı bir maliyet doğurur. Bu nedenle uygulamada tahakkuk eden tutar teminata bağlanarak eşya çekilebilir. Burada dikkat edilmesi gereken, ödemenin ihtirazi kayıtla yapılmasıdır; kayıtsız yapılan ödeme, sonraki aşamada tahakkukun benimsendiği yönünde yorumlanabilir.
Sözleşme Tarafına Yansıyan Sonuçlar
Vergi yükündeki artış çoğu zaman alıcı ile satıcı arasındaki sözleşmeyi de etkiler. Teslim şekli, fiyat farkı ve vergi değişikliklerinin kime yükleneceğine dair hükümler bu noktada devreye girer. Sözleşmede bu konu düzenlenmemişse, taraflar arasında ayrı bir uyuşmazlık doğması olasıdır. Yeni sevkiyatlar için sözleşmelere mevzuat değişikliği hükmü eklenmesi, benzer riskleri baştan paylaştırır.
Bu yazı ithalat rejimi değişikliklerinin genel etkilerini özetler; eşyanızın tarife pozisyonu, beyanname tarihi ve menşe durumu sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, tebliğ aldığınız tahakkuk için gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.