Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin (b) bendi kapsamında yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin usul ve esaslar, bu alımları genel ihale rejiminin dışına çıkarır. İstekli açısından asıl mesele, hangi kuralların uygulanacağını ve uyuşmazlık çıktığında kapının nereye açıldığını baştan bilmektir.
İstisna kapsamı, kuralsızlık demek değildir
Bir alımın istisna kapsamında olması, idarenin serbestçe hareket edeceği anlamına gelmez. Alım, Kanun yerine bu usul ve esaslara tabi olur; ilan yöntemi, davet edilecek istekliler, yeterlik ölçütleri, teklif değerlendirme yöntemi ve sözleşme şartları bu metinde nasıl düzenlenmişse öyle uygulanmak zorundadır. İdarenin kendi belirlediği kurala aykırı işlemi, hukuka aykırılık iddiasının temel dayanağıdır.
Şikâyet ve itirazen şikâyet yolunun kapsamı
Kamu İhale Kanununun öngördüğü şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet mekanizması, kural olarak o Kanuna tabi ihaleler için işler. İstisna kapsamındaki bir alımda aynı yolun otomatik biçimde işletileceği varsayımı, çoğu zaman süre kaybına yol açar. Bu nedenle ihale dokümanında öngörülen başvuru merci ve süresi harfiyen okunmalı; doküman sessizse idareye yazılı başvuru yapılarak alınacak cevaba göre idari yargı yolu değerlendirilmelidir.
Teklif aşamasında en çok tartışma çıkaran başlıklar
- Yeterlik belgelerinin istisna usulünde farklı tanımlanması ve benzer iş tanımı
- Aşırı düşük teklif açıklaması istenip istenmeyeceği
- Geçici teminatın iadesi ve gelir kaydedilme koşulları
- İş deneyim belgesinin dağıtım şebekesi işleri bakımından kabulü
Sözleşme kurulduktan sonraki uyuşmazlıklar
Sözleşme imzalandıktan sonra çıkan fiyat farkı, süre uzatımı, gecikme cezası, kesin teminatın irat kaydı ve fesih tartışmaları ihale sürecinden ayrı bir hukuki zeminde yürür. Burada belirleyici olan sözleşme metni ile eki şartnamelerdir. Yüklenicinin, iş programı sapmalarını ve idareden kaynaklanan gecikmeleri gerçekleşme anında yazılı olarak bildirmesi; şantiye defteri, tutanak ve yazışmaları tarih sırasıyla saklaması, sonraki aşamada ispat gücünü belirler.
Pratik öneri
Dokümanın yayımlandığı anda, itiraz mercii ve süreleri ile teknik şartnamedeki muğlak ifadeler ayrı bir not olarak çıkarılmalı; açıklama talebi teklif verme süresi dolmadan yapılmalıdır. Teklif verildikten sonra dile getirilen doküman itirazları çoğunlukla süre yönünden değerlendirme dışı kalır.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır. İstisna usullerinde kurallar idareden idareye değişebildiğinden, somut ihale dokümanınız üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız faydalı olacaktır.