154 kV Pertek TM (Elazığ 2 - Tunceli) bağlantılı enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 2805 sayılı Karar, listede yer alan taşınmazların malikleri için iki ayrı yargı yolunu aynı anda gündeme getirir. Bu ayrımı bilmemek, uygulamada en sık rastlanan hak kaybı sebebidir.
Acele kamulaştırma neyi hızlandırır
Acele kamulaştırma, bedelin ödenmesini değil idarenin taşınmaza el koyma anını öne alır. Yani bedel tartışması sürerken idare, mahkemece belirlenen bedeli bloke ederek çalışmalara başlayabilir. Malik açısından bu, taşınmaza fiilen erişimin kısıtlanmasının, bedel uyuşmazlığı çözülmeden gerçekleşebileceği anlamına gelir.
İki ayrı yol: idari yargı ve adli yargı
Acele kamulaştırma kararının kendisine, yani kamu yararı ve aciliyet gerekçesine yönelik itiraz idari yargının konusudur; iptal davası idare mahkemesinde ya da işlemin niteliğine göre ilk derece sıfatıyla Danıştayda görülür. Buna karşılık taşınmaza ödenecek bedele ilişkin uyuşmazlık, adli yargıda görülen bedel tespiti ve tescil davası içinde çözülür. Bedelin azlığı iddiasıyla idari yargıya, kamu yararı bulunmadığı iddiasıyla adli yargıya gitmek, esasa girilmeden reddedilme sonucunu doğurur.
Enerji iletim hatlarına özgü nokta: irtifak hakkı
İletim hatlarında çoğu zaman taşınmazın tamamı değil, direk yerleri ile hattın geçtiği koridor bakımından irtifak hakkı kurulur. Bu durumda ödenecek bedel, mülkiyetin devri karşılığı değil; taşınmazın kullanımında meydana gelen değer kaybı esas alınarak hesaplanır. Koridor altında kalan alanda yapılaşma ve dikili tarım kısıtlanacağından, bilirkişi raporunda bu kısıtlamanın kapsamı ayrıntılı incelenmelidir.
Tebligat ve duruşma sürecinde yapılacaklar
- Tebliğ edilen davetiye ve dava dilekçesindeki ada, parsel ve alan bilgisini tapu kaydınızla karşılaştırın.
- Adresinizde bulunmadığınız dönemler için tebligatın usulüne uygunluğunu kontrol edin.
- Keşif tarihini takvime alın; taşınmazdaki ağaç, yapı, sera ve sulama tesisini keşif öncesinde belgeleyin.
- Bilirkişi raporuna itiraz süresini kaçırmayın; itirazı emsal satış ve verim verileriyle destekleyin.
- Bloke edilen bedelin çekilmesinin hukuki sonucunu, itiraz hakkınız bakımından değerlendirin.
Değer kaybı ve artık alan
Hattın geçtiği koridor nedeniyle parselin geri kalan kısmı da eski amacına uygun kullanılamaz hâle gelebilir. Bu durumda artık alanda oluşan değer kaybının ayrıca ileri sürülmesi gerekir; talep edilmediğinde kendiliğinden hesaba katılmaz.
Bu rehber genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Kamulaştırma dosyalarında süreler kısa ve teknik değerlendirme belirleyici olduğundan, tebligatı aldığınız gün hukuki destek almanız yerinde olacaktır.