Kocaeli Kandıra'da rüzgâr enerji santrali yapımı amacıyla belirlenen ada ve parsellerin Hazine adına tescil edilmek üzere acele kamulaştırılmasına ilişkin 2806 sayılı Karar, muhatabı olan taşınmaz maliklerini çoğu zaman hazırlıksız yakalar. Enerji yatırımlarında kullanılan bu usul, olağan kamulaştırmadan farklı bir hız ve sıralama izlediği için, malikin hangi aşamada ne yapacağını baştan bilmesi belirleyicidir.
Acele Kamulaştırmayı Olağan Usulden Ayıran Nokta
Olağan kamulaştırmada idare önce bedel tespiti ve tescil sürecini yürütür, taşınmaza el konulması bu sürecin sonucuna bağlıdır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda düzenlenen acele usulde ise mahkemece belirlenen ilk bedelin bloke edilmesiyle idare taşınmaza erken el koyabilir. Bedel tartışması bitmemiş olsa dahi fiilî kullanım başlayabildiği için, malikin savunmasını geç kurması ciddi bir dezavantaj yaratır.
Kararın Muhatabı Hangi Yollara Başvurabilir?
Acele kamulaştırma kararına karşı iki ayrı hat vardır ve bunlar birbirinin yerine geçmez:
- İdari yargı hattı: Kararın hukuka aykırılığı, kamu yararı ve aciliyet koşullarının bulunmadığı iddiasıyla iptal davası. İdari yargıda dava açma süresi kural olarak öğrenme veya tebliğden itibaren işlemeye başlar; sürenin kaçırılması esas incelemesini tümüyle kapatır.
- Adli yargı hattı: Asliye hukuk mahkemesinde görülen bedel tespiti ve tescil davası. Burada tartışma işlemin geçerliliği değil, ödenecek karşılığın gerçek değeri üzerinedir.
Bedel Tespitinde Malikin Elini Güçlendiren Unsurlar
Bilirkişi raporu dosyanın kaderini belirler. Arazi niteliğindeki taşınmazlarda gelir yöntemi, arsa niteliğindekilerde emsal karşılaştırma yöntemi esas alınır; hangi yöntemin uygulanacağı tartışması bedeli kat kat değiştirebilir. Malikin şu belgeleri erkenden toplaması yerinde olur: tapu kaydı ve şerhler, imar durumu yazısı, varsa yapı ruhsatı ve zeytinlik/fındıklık gibi dikili alan tespitleri, ürün gelir belgeleri, aynı bölgedeki güncel satış emsalleri.
Rüzgâr Santrali Projelerine Özgü Tartışmalar
RES yatırımlarında kamulaştırma çoğunlukla türbin yerleri, ulaşım yolları ve enerji nakil hattı güzergâhı olmak üzere parçalı yapılır. Bu durumda taşınmazın tamamı değil bir kısmı alınır; geriye kalan bölümün ekonomik olarak kullanılamaz hale gelmesi hâlinde kısmi kamulaştırma değer kaybı da talep edilebilir. Ayrıca irtifak hakkı kurulması ile mülkiyetin devri farklı sonuçlar doğurur; hangi hakkın konulduğu dikkatle okunmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Tebligatı alıp "nasıl olsa bedel davası açılacak" diyerek idari yargı süresini geçirmek.
- Bloke edilen ilk bedeli itirazsız çekip, sonrasında bedele itiraz iradesini zayıflatmak.
- Duruşmaya katılmayıp keşif sırasında taşınmazın gerçek niteliğini mahkemeye gösterememek.
- Rapora karşı süresi içinde ayrıntılı ve gerekçeli itiraz sunmamak.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her parselin imar durumu, niteliği ve kamulaştırma kapsamı farklıdır; kendi taşınmazınıza ilişkin adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesini öneririz.